امام سجاد در شش گفتار - درى نجف آبادى، قربانعلى - الصفحة ٢١١ - حق وحقوق در فقه و در كلمات فقها
فطرت انسان ها تغذيه كند و اين همان مفاهيم بلندى است كه در رساله الحقوق حضرت امام زين العابدين (عليه السلام) آمده است.
از اين ديدگاه، انسان ها با حدود و حقوق و معيارهاى حقوقى تعريف مى شوند و نقش هر يك بر اساس حقوق و مسئوليت ها و تكاليفى است كه در جامعه به عهده او گذاشته شده است. در اينجا نيز بايد گفت انسان ها با جداول حقوقى خود تعريف مى شوند و هركسى در هر مرتبه داراى انواع حقوق فردى، اجتماعى، خانوادگى، داخلى و بين المللى و ده ها نوع حقوق و تكاليف مربوط است و شخصيت و هويت و حدود انسان ها را نوع حقوق آنها و مراتب مسئوليت فردى و اجتماعى و تكاليف آنها تعريف و تبين مى نمايد.
تمامى انسان ها داراى شناسنامه و جداول و كد حقوقى هستند؛ از حقوق ابتدائى و اوليه و فطرى و طبيعى و حقوق بشر گرفته تا مجموعه حقوقهاى سياسى و اجتماعى و قضائى و تكاليف گسترده فردى و اجتماعى و تا عرصه هاى بين المللى و محيط زيست و حقوق اساسى و جنگ و صلح و عمومى و خصوصى و داخلى و بين المللى و حقوق متقابل حاكم و والى با مردم و بالعكس و حقوق خانوادگى و زن و شوهر نسبت به يكديگر و پدر و مادر نسبت به فرزندان و بالعكس و تمامى رشته ها و شاخه هائى كه امروز در نظامهاى مختلف حقوقى پديد آمده و يا در آينده باز رشته هاى جديدى حسب نياز و ضرورتى و شكافته شدن وتوسعه علوم و فنون و كشف بيشتر حقايق عالم مورد نياز خواهد بود و پديد خواهد آمد و يا رشته هاى عمومى تر بخصوصى و يا خصوصى تر تقسيم و تدوين خواهد شد.
بدون ترديد، تمامى اين رشته ها و شاخه ها تابع قوانى كلى و نظامات حاكم بر جهان و اصول موضوعه در نظام آفرينش و سنتهاى لايتبدل و لايتغير الهى است