سر الصلاة( معراج السالكين و صلاة العارفين) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٧٤ - فصل سوم در اسرار نيّت است

فصل سوم در اسرار نيّت است‌

آن پيش عامّه، عزم بر اطاعت است طمعاً يا خوفاً: يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً. [١]

و در نزد اهل معرفت، عزم بر اطاعت است هيبتاً و تعظيماً:

فَاعْبُدْ رَبَّكَ كَانَّكَ تَراهُ، وَ انْ لَمْ تَكُنْ تَراهُ فَانَّهُ يَراك.

و در نزد اهل جذبه و محبت، عزم بر اطاعت است شوقاً و حُبّاً:

قالَ رَسُولُ اللَّه، صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ و آلِهِ: افْضَلُ النّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا وَ أَحَبَّها بِقَلْبِه ...

الحديث. [٢]

وَ قالَ الصَّادِقُ، عَلَيْهِ السَّلام: وَ لكِنّي اعْبُدُهُ حُبّاً لَهُ عَزَّ وَ جَلَّ، وَ تِلْكَ عِبادَةُ الْكِرام‌ [٣]

- وَ فى روايَةٍ: «وَ هِىَ عِبادَةُ الأَحْرَار».

و در نزد اوليا عليهم السلام عزم بر اطاعت است تبعاً و غيراً، بعد از مشاهده جمال محبوب استقلالًا و ذاتاً، و فناى در جناب ربوبيت ذاتاً و صفةً و فعلًا. و اينكه جناب صادق فرمود: «من عبادت حقّ مى‌كنم حباً له» شايد مقامات معمولى آن سرور باشد، چنانچه شيخ عارف كامل ما- دام ظله- مى‌فرمود. و اين نحو عبادت از خواص آنهاست و در بعضِ حالات، چنانچه از رسول اكرم حديث است كه فرمود:

لي مَعَ اللَّه حَالَةٌ لا يَسَعُها مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لا نَبِىٌّ مُرْسَلٌ. [٤]

وَ نُقِلَ عَنِ الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلام‌ أَنَّهُ كانَ ذاتَ يَوْمٍ فى الصَّلاةِ

[١] «پروردگارشان را از روى ترس (از عذاب) و طمع (به بهشت) مى‌خوانند.» (سجده/ ١٦)

[٢] «رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود: برترين مردم كسى است كه به عبادت عشق ورزد، آن را در آغوش كشد و به دل دوست بدارد.» حديث ادامه دارد. اصول كافى، ج ٣، ص ١٣١، «كتاب الايمان و الكفر»، «باب العبادة»، حديث ٣.

[٣] «امام صادق عليه السلام فرمود: ... امّا من او را به جهت دوست داشتن او عبادت مى‌كنم، و اين عبادت كريمان (و در روايتى: آزادگان) است.»- پاورقى شماره ٩.

[٤] «مرا با خدا حالتى است كه نه هيچ فرشته مقرّبى و نه پيامبر فرستاده شده‌اى گنجايش آن را ندارد.» الاربعين، مجلسى، ص ١٧٧، شرح حديث ١٥، (با اين تفاوت كه در اين كتاب به جاى كلمه «حالةٌ»، «وقتٌ» آمده است).