ابي جَعْفَرِ عَلَيْهِ السَّلام- قالَ: ما مِنْ عَبْدٍ إلّا وَ فى قَلْبِهِ نُقْطَةٌ بَيْضاءٌ؛ فانْ اذْنَبَ ذَنْباً خَرَجَ فى تِلْكَ النُّكْتَة نُكْتَةٌ سَوْدَاءٌ، فَانْ تَابَ ذَهَبَ ذلِكَ السَّوادُ، وَ انْ تَمَادى فِى الذُّنُوبِ زادَ ذلِكَ السَّواد حَتّى يُغَطِّىَ البَياضَ؛ فَاذا غُطِّىَ الْبَيَاضُ لَمْ يَرْجِعْ صاحِبُهُ الى‌ خَيْرٍ ابَداً، وَ هُوَ قَوْلُ اللَّه، عَزَّ وَ جَلَّ: «كَلَّا بَلْ رانَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ.» [٢]

وَ قالَ الشَّيْخُ الشَّهيدُ الثَّانى‌ قُدّسَ سِرُّه:

وَ قَدْ وَرَدَ فِى الْحَديثِ: ان اللَّه لا يَنْظُرُ الى‌ صُوَرِكُمْ وَ لكِنْ يَنْظُرُ الى‌ قُلُوبِكُمْ. [٣]

بالجمله، تطهير قلوب از قذارات معنويه و كثافات خلقيه، از مهمات است؛ كه انسان بايد با هر عِده و عُده‌اى شده، و به هر رياضت و مجاهده‌اى است، به آن قيام كند و خود را از ننگ و عار آن خلاص كند؛ كه اگر در محضر ربوبيت بدون آن طهور معنوى بايستد، جز صورت و قشر نماز و تعب و زحمت آن، چيز ديگر عايدش نشود؛ قال تعالى: إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ. [٤]

[١] «از امام صادق عليه السلام روايت شده كه در ذيل كلام خداى تعالى: إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ. فرمود: (قلب) سليم قلبى است كه پروردگارش را در حالى كه احدى جز او در آن نيست ملاقات مى‌كند. و فرمود: هر قلبى كه در آن شكّ يا شركى باشد ساقط است. و همانا (خداوند) زهد در دنيا را اراده نمود (از بندگان طلب كرد) تا قلبهايشان براى آخرت خالى و آماده گردد.» بحار الأنوار، ج ٦٧، ص ٢٣٩، «كتاب الايمان و الكفر»، «باب الاخلاص»، حديث ٧. اصول كافى، ج ٣، ص ٢٦، «كتاب الايمان و الكفر»، «باب الاخلاص»، حديث ٥.

[٢] از ابو جعفر الباقر عليه السلام روايت شده كه فرمود: هيچ بنده‌اى نيست مگر آنكه در قلب او نقطه‌اى سفيد هست. چون گناهى مرتكب شود در آن نقطه نقطه‌اى سياه برآيد؛ اگر توبه كرد، آن سياهى زدوده شود؛ و اگر به ارتكاب گناهان مداومت ورزد آن سياهى گسترش مى‌يابد تا آن سفيدى را فرا بگيرد؛ چون سفيدى را پوشاند، صاحب آن قلب هرگز به سوى خيرى بازنمى‌گردد. و اين سخن خداى عزّ و جلّ است كه فرمود: «... نه چنين است بل آنچه كرده‌اند بر قلبهايشان زنگار زده.» (مطفّفين/ ١٤). اصول كافى، ج ٣، ص ٣٧٤، «كتاب الايمان و الكفر»، «باب الذّنوب»، حديث ٢٠.

[٣] «و شيخ شهيد ثانى گفته: در حديث آمده است: خداوند به صورتهايتان (ظواهرتان) نمى‌گردد بلكه به دلهايتان نظر مى‌كند.» التّنبيهات العليّة على وظائف الصّلاة القلبيّة، در مجموعه افادات شهيد ثانى، ص ١١٠، بحار الأنوار، ج ٦٧، ص ٢٤٨، «كتاب الايمان و الكفر»، «باب الاخلاص» حديث ٢١. و ج ٧٤، ص ٨٨. جامع الاخبار، ص ١١٧ (با اندكى اختلاف). همچنين اين مضمون در وصيت رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله به ابو ذر آمده است.- مكارم الاخلاق، ص ٤٨٠، باب ١٢، فصل ٥.

[٤] «خداوند فقط از پرهيزكاران مى‌پذيرد.» (مائدة/ ٢٧)