سر الصلاة( معراج السالكين و صلاة العارفين) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٧٥ - فصل سوم در اسرار نيّت است

فَخَرَّ مَغْشِيّاً عَلَيه فَسُئِلَ عَنْ ذلِكَ. قالَ: ما زِلْتُ اكَرِّرُها حَتّى سَمِعْتُ مِنْ قائِلِهَا. [١]

قالَ الشّيخُ الْكَبيرُ شَهابُ الدّين: كانَ لِسانُ جَعْفَرٍ الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلامُ في ذلِكَ الْوَقْتِ كَشَجَرِ مُوسى‌- عَلَيْهِ السَّلامُ- عِنْدَ نِدائِه مِنْها بِانّي أنَا اللَّه. [٢] و چنين نمايد كه‌

صلاة معراج نيز چنين بوده، چنانچه از روايت عِلَل‌ [٣] ظاهر مى‌شود.

و ببايد دانست كه نيت از اهمّ وظايفِ قلبيه است كه صورت كماليه عبادات به آن است؛ و نسبت آن به صورت اعمال، نسبت باطن به ظاهر و روح به بدن و قلب به قالب است.

و از اهمّ وظايف و اشدّ شرائط آن بر عامه، تخليص آن است. و كمتر نيتى اخلاص حقيقى تواند داشت؛ بلكه خلوص مطلقْ از اعلا مدارج اولياى كُمَّل است، زيرا كه اخلاص عبارت از تصفيه عمل از مطلقِ شوبِ غير حقّ است.

و آن در عبادت عامه، تصفيه از شرك جلى و خفى است، از قبيل ريا و عجب و افتخار: أَلا لِلَّهِ الدِّينُ الْخالِصُ. [٤]

و در عبادت خواص، تصفيه آن است از شوب طمع و خوف كه در مسلك آنها شرك است.

و در عبادت اصحاب قلوب، عبارت است از تصفيه از شوب انانيّت و انّيّت، كه در مسلك اهل معرفت شرك اعظم و كفر اكبر است: «مادر بتها بت نفس شماست». [٥]

[١] «از امام صادق عليه السلام حكايت شده است كه روزى در نماز بود، بيفتاد و از هوش برفت. از او سبب پرسيدند. فرمود:" پيوسته آن (آيه) را تكرار مى‌كردم تا آنكه آن را از گوينده‌اش شنيدم".» الاصطلاحات، ص ١٢٠، محجّة البيضاء، ج ١، ص ٣٥٢.

[٢] «شيخ كبير، شهاب الدّين سهروردى، گفته است: زبان جعفر صادق عليه السلام در آن هنگام همانند درخت موسى عليه السلام بوده است آنگاه كه خداوند از (طريق) آن نداى «إنّي أنا اللَّه» سر داد.» دو منبع پيشين.

[٣] علل الشّرائع، ص ٣١٢، باب ١، حديث ١.

[٤] «هان، كه دين خالص فقط از آن خداست.» (زمر/ ٣)

[٥] مادر بتها بت نفس شماست/ زانكه آن بت مار و اين بت اژدهاست. مثنوى، دفتر اول، ص ٢٢.