سر الصلاة( معراج السالكين و صلاة العارفين) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٧١ - فصل اول در اسرار اذان و اقامه است

پس، آنها مجتمع شدند و شبيه آن مكالمات را با جناب رسول اكرم كردند؛ پس چهل قسم نور اضافه شد؛ چنانچه در آسمان اول نيز اضافه شد. و عروج به آسمان سوم فرمود، به همين ترتيب ملائكه فرار كردند و سجده كردند و تسبيح گفتند و جبرئيل (ع) شهادت به رسالت داد؛ مجتمع شدند و همان كلمات را عرض كردند. تا عروج به آسمان چهارم فرمود، ملائكه چيزى نگفتند؛ پس ابواب آسمان گشوده شد و ملائكه مجتمع شدند، جبرئيل (ع) بقيه اقامه را گفت ... الى آخر الحديث الشريف. [١]

و در اين حديث شريف اسرار و حقايقى است كه دست آمال ما از وصول به آنها كوتاه است و آنچه به فهم قاصر از آن ادراك مى‌كنم اگر مذكور دارم حديث طولانى شود و از وضع اين اوراق خارج شود. و مقصود از ذكر بعضِ از آن، استشهاد براى اين بود كه به ذكر اقامه ملائكة اللَّه مجتمع شوند.

وَ فى صَحيحَةِ مُحمّد بْنِ مُسْلِم، قالَ: قالَ لي أَبُو عَبْد اللَّه: اذا انْتَ اذَّنْتَ وَ اقَمْتَ، صَلّى‌ خَلْفَكَ صَفّانِ مِنَ الْمَلائِكَةِ؛ وَ انْ اقَمْتَ اقامَةً بِغَيْرِ اذانٍ صَلّى‌ خَلْفَكَ صَف وَاحِد. [٢]

و در بعض روايات تحديد فرموده صَفّيْن را به اينكه اقلّش بين مشرق و مغرب است و اكثرش بين آسمان و زمين است. [٣] و اين اختلاف به اختلاف مقامات و مراتب مصلّين و صلاة آنهاست.

[١] منبع پيشين.

[٢] «محمد بن مسلم گفت: امام صادق عليه السلام به من فرمود:" چون تو اذان و اقامه بگويى دو صف از ملائكه پشت سرت نماز مى‌گزارند؛ و اگر اقامه بگويى بدون اذان، يك صف از ملائكه پشت سرت به نماز مى‌ايستند."»، وسائل الشّيعة، ج ٤، ص ٦٢٠، «كتاب الصّلاة»، «ابواب الاذان و الاقامة»، باب ٤، حديث ٢. به نقل از التهذيب، ج ١، ص ١٤٨.

[٣] وسائل الشّيعة، ج ٤، ص ٦٢٠، «كتاب الصّلاة»، «ابواب الاذان و الاقامة»، باب ٤، حديث ٧. ثواب الاعمال، ص ٥٤.