عليهما- در حكمت مشاء مراجعه كنند، تا روشن شود كه قانون عليت و معلوليت كه هر گونه شناختى بر آن استوار است، معقول است نه محسوس؛ و ادراك معانى كلى و نيز قوانين كلى كه هر گونه استدلال بر آن تكيه دارد، معقول است نه محسوس، و نيز به كتابهاى سهروردى‌ [١]- رحمة اللَّه عليه- در حكمت اشراق مراجعه نموده، و براى جنابعالى شرح كنند كه جسم و هر موجود مادى ديگر به نور صِرف كه منزه از حس مى‌باشد نيازمند است؛ و ادراك شهودىِ ذات انسان از حقيقت خويش مبرا از پديده حسى است. و از اساتيد بزرگ بخواهيد تا به حكمت متعاليه صدر المتألّهين‌ [٢]- رضوان اللَّه تعالى عليه و حشره اللَّه مع النبيين و الصالحين- مراجعه نمايند، تا معلوم گردد كه:

[١] شيخ شهاب الدين ابو الفتوح يحيى بن حبش بن اميرك السهروردى (مقتول به سال ٥٨٧ ه. ق.) معروف به شيخ اشراق از بزرگترين فيلسوفان ايران است. در شهر «سهرورد» متولد شد و نزد شيخ مجد الدين الجبلى استاد فخر رازى حكمت و فقه آموخت و در فنون فلسفه استاد گشت. چون در بعضى موارد نظر سهروردى با عقايد قدما اختلاف داشت و اصطلاحات دين زرتشت را به كار مى‌برد، او را به الحاد متهم كردند و همين امر باعث شد كه علماى حلب، صلاح الدين ايوبى، فرمانرواى مصر و شام را به قتل او وادار سازند. شهاب الدين سهروردى فيلسوفى عارف است كه حكمت اشراق در آثارش به كمال رسيده است. مجموع ٤٩ كتاب و رساله به شيخ اشراق نسبت مى‌دهند كه معروفتر از همه كتاب حكمة الاشراق و رسالة فى اعتقاد الحكما و قصة الغربة الغربية است (اين سه كتاب به همت هانرى كوربن، مستشرق فرانسوى با مقدمه‌اى به زبان فرانسه در سال ١٣٣١ چاپ شده است). ديگر كتاب تلويحات، كتاب المشارع و المطاوحات، رسالة عقل سرخ (چاپ انجمن دوستداران كتاب) رسالة العشق به نام مونس العشاق با شرح فارسى و همچنين لغت موران، صفير سيمرغ، ترجمه رسالة الطير ابن سينا، رسالة فى حالة الطفولية و رساله آواز پر جبرئيل است‌

[٢] صدر الدين محمد بن ابراهيم شيرازى معروف به ملا صدرا (فوت ١٠٥٠ ه. ق.) از فيلسوفان و حكيمان عاليمقام در قرن يازدهم. وى در شيراز متولد شد و پس از مرگ پدر به اصفهان سفر كرد و نزد ميرداماد و شيخ بهايى به تحصيل پرداخت پس از آن چند بار به زيارت مكه رفت. ملا صدرا افكار فلسفى دقيق داشت و تأليفاتش در حكمت، مرجع و مأخذ اهل علم بوده است. مهمترين آثار او به زبان عربى است. از آثار ملا صدرا به زبان عربى: اسفار اربعه و شواهد الربوبيه، شرح اصول كافى، حاشيه بر الهيات شفاى ابو على سينا، شرحى بر كلمة الاشراق (سهروردى) كتاب واردات القلبيه و چند تفسير درباره بعضى سوره‌هاى قرآن است. ملا صدرا را مى‌توان از افتخارهاى عصر صفويه به شمار آورد.