آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩ - تفسیر سوره انفال (٣)

همه آنها را گمراه میکنم:

فَبِعِزَّتِک لَاغْوِینَّهُمْ اجْمَعینَ [١]. همچنین میگوید: رَبِّ فَانْظِرْنی الی یوْمِ یبْعَثونَ [٢]. اعتقاد به خدا و قیامت داشت. تنها داشتن اعتقاد و علم، برای ایمان کافی نیست بلکه انسان باید نسبت به آنچه اعتقاد دارد رام باشد. وَ جَحَدوا بِها وَ اسْتَیقَنَتْها انْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوّاً [٣]. باید خودمان را بشناسیم. اگر حقیقتی را که میشناسیم و میدانیم، منکر میشویم، پس ما جاحدیم و مؤمن نیستیم. بشر صرف اینکه به یک مطلب علم پیدا کند کافی نیست که مؤمن باشد بلکه باید حالت عصیان و تمرّد نیز نداشته باشد.

آن زمانی را توجه کن که آن مردم میگفتند ما تاب دیدن چنین حقیقتی را نداریم. وَ ما کانَ اللَّهُ لِیعَذِّبَهُمْ وَ انْتَ فیهِمْ وَ ما کانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یسْتَغْفِرونَ خدا چنان نیست که این مردم را عذاب کند در حالی که تو در میان آنها هستی، و خدا چنان نیست که آنها را عذاب کند در حالی که گنهکارند و استغفار میکنند. در نهجالبلاغه نقل شده که خدا دو امان داشت: اول رسول خدا و دوم استغفار. ایها الناس! یک امان رفت، امان دیگر را میان خودتان حفظ کنید.

مقصود از عذاب چیست؟ در اصطلاح مفسرین عذاب استیصال [داریم و عذاب] عادی و غیر استیصال. اول، عذابهایی است که برای قومی جنبه فوقالعاده دارد مثل صاعقه، باد، مسخ و غیره.

در قرآن در آیات مکرری کلمه عذاب ذکر شده، عذابهایی که

[١]. ص/ ٨٢.

[٢]. ص/ ٧٩ [پروردگارا پس مهلتم ده که تا روز قیامت زنده بمانم.]

[٣]. نمل/ ١٤ [و با اینکه پیش نفس خود به یقین دانستند (معجزه خداست) از روی ستمگری و نخوتآن را انکار کردند.]