علی علیه السلام اولین آیه قرآن یعنی اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک الَّذی خَلَقَ [١] را در سن ده یا یازده سالگی قبل از آنکه ذهنش به افکار دیگری نقش ببندد، شنیده و از استعدادْ به حد وفور بهرهمند بوده و مرتباً با قرآن مأنوس بوده است. اگر کسی میتوانست مانند قرآن حرف بزند از همه شایستهتر علی علیه السلام بود ولی در عین حال این نهجالبلاغه است که ما وقتی آن را در کنار قرآن قرار میدهیم به روشنی احساس میکنیم که دو سبک است.

خودم به یاد دارم که در اواخر ایام طلبگی خویش که هم با قرآن آشنا شده بودم و هم با نهجالبلاغه، در یک لحظه به طور ناگهانی این نکته برایم کشف شد.

نهجالبلاغه را مطالعه میکردم. یکی از خطبههای آن است که بسیار تشبیه و تمثیل در آن به کار رفته و جداً از نظر آن نوع فصاحت و بلاغتهایی که بشر به کار میبرد بسیار فصیح و بلیغ است.

این خطبه سراسر موعظه و یادآوری مرگ و عالم آخرت است و واقعاً خطبه تکاندهندهای است. میفرماید:

[١]

. علق/ ١.

[٢]. نهجالبلاغه، خطبه ٢٢٤.

دارٌ بِالْبَلاءِ مَحْفوفَةٌ وَ بِالْغَدْرِ مَعْروفَةٌ، لاتَدومُ احْوالُها وَ لاتَسْلَمُ نُزّالُها، احْوالٌ مُخْتَلِفَةٌ، وَ تاراتٌ مُتَصَرِّفَةٌ، الْعَیشُ فیها مَذْمومٌ وَ الْامانُ مِنْها مَعْدومٌ وَ انَّما اهْلُها فیها اغْراضٌ مُسْتَهْدَفَةٌ تَرْمیهِمْ بِسِهامِها ... «٢»