محض بهتر است جز علم و دانش. یعنی مثلًا سلامتی و یا مال و ثروت اگر انسان هر مقداری داشته باشد از آنکه هیچ نداشته باشد بهتر است ولی علم و دانش اینگونه نیست.

انسان کم سواد از بیسواد بدتر است چون خیال میکند خیلی باسواد است و هیچ گاه دنبال تکمیل آن نمیرود.

این بیت گویا از سنایی است که میگوید:

رنجش هرکسی ز یک چیز است		رنجش من ز نیمدیوانه است

این شاعر میگوید: عقل هم نظیر علم است. یا انسان باید دیوانه کامل باشد و یا عاقل کامل. نیمه عاقل و نیمه دیوانه از دیوانه کامل ضررش بیشتر است.

افراد نیرنگباز و خدعهکار در جامعه، معمولًا همین انسانهای «نیمه» هستند، یعنی آنها که نیمه زرنگی دارند و تمام زرنگی ندارند؛ زیرا زرنگهای کامل اگر به هیچ چیز اعتقاد نداشته باشند این مقدار میفهمند که سعادت و موفقیت در صداقت و راستی است. ولی افراد نیمه زرنگ- که من در عمر خودم با بسیاری از آنان برخورد داشتهام- موفقیت خود را در این میدانند که با هیچ کس به صداقت رفتار نکنند.

اینها در عمر خود حتی یک دوست پیدا نمیکنند و هیچ کس به حرفهای آنان اعتماد نمیکند، زیرا با هرکس که حرف میزنند همه میدانند که از روی زرنگی سخن میگویند.

قرآن این منافقها را جاهل مرکب میداند، و میگوید اینها نمیدانند و خیال میکنند که میدانند، شعور ندارند و میپندارند که باشعورند.

وَ اذا لَقُوا الَّذینَ امَنوا قالوا امَنّا وَ اذا خَلَوْا الی شَیاطینِهِمْ قالوا انّا مَعَکمْ انّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ.

دو چهرگی آنان را قرآن اینگونه بیان میکند که آنها وقتی به اهل ایمان