بعد از اینکه قرآن مجید کیدها و خدعههای منافقین را یک سلسله کارهای بیاثر و نقشههای شکستخورده خواند و به تعبیری که فرمود: اینها به جای آنکه مردمفریبی باشد خودفریبی است، اینک برای این نوع مکرها و زرنگیها دو مثل میزند که ما به نکتهای بسیار بزرگ در فلسفه تاریخ از نظر قرآن میرسیم و میتوان گفت که یکی از اصول مهم تفکر قرآنی و جهانبینی توحیدی اسلامی است. و ما ازآنجا که این بحث را از مباحث اساسی و دارای اهمیت میبینیم، لازم میدانیم که در این آیات، مشروحتر بحث کنیم.

درباره جهان به طور کلی، و نیز درباره انسان و جامعه بشریت از آغاز پیدایش تا آیندهای که در پیش دارد، از نظر خیر و شر، خوبی و بدی، حق و باطل که آیا هستی جهان حق است و خیر یا پوچ است و باطل و شر، و یا آنکه مرکب است: نیمی حق است و خیر و نیمی باطل است و شر، و نیز اینکه آیا آنچه که بر زندگی انسان حاکم است خیر است یا شر، حق است یا باطل، و یا نیمی خیر است و نیمی شر، و اگر به هر دو قائل شدیم اصالت از آنِ کدام است، آیا اصالت با حق است یا با باطل،