این نیز یکی دیگر از مظاهر توحید عملی قرآن است که میفرماید: هیچ انسانی انسان دیگر را رب خودش قرار ندهد و انسانی انسان دیگر را مربوب خویش نسازد. پس معنی ایاک نَعْبُدُ این است: خدایا تنها تو را «رب» و مطاع قرار میدهیم و هیچ معبود اجتماعی نداریم و هیچ انسانی و فرمان انسانی را در برابر تو و فرمان تو مطاع قرار نمیدهیم.

٤. وَ تِلْک نِعْمَةٌ تَمُنُّها عَلَی انْ عَبَّدْتَ بَنی اسْرائیلَ [١].

موسی بن عمران وقتی که با فرعون روبرو شد و او را دعوت کرد، فرعون با خشونت گفت: تو همان کسی هستی که در خانه ما بودی و در زیر دست ما بزرگ شدی و آن کار مهم و زشت را (کشتن قبطی) انجام دادی. موسی جواب داد: حال این منّت را به سر من گذاشتی در مقابل اینکه بنیاسرائیل را بنده خودت قرار دادهای؟! یعنی آیا تو میگویی من هیچ نگویم در مقابل این عملت که بنیاسرائیل را بنده ساختهای؟!

ملاحظه میکنید که حضرت موسی فرعون مآبی یعنی همان استبداد فرعون را «تعبید» نامیده است. بنیاسرائیل هیچ گاه فرعون را سجده نمیکردند بلکه فرعون آنها را ذلیل ساخته و به اطاعت اجباری و کار اجباری و بهرهکشی وادار کرده بود و هر نوع حق اختیار و آزادی را از آنها سلب نموده بود. آنها عملًا در مقابل فرعون رام و مطیع بودند. پس ایاک نَعْبُدُ یعنی خدایا تن به تعبیدها و تذلیلها و اطاعتهای اجباری و بهرهکشی و سلب حق اختیار و آزادی نمیدهیم.

اینها نمونههایی است که در قرآن آمده است و میتواند روشنگر

[١]. شعراء/ ٢٢.