آفرینش همه تنبیه خداوند دل است‌		دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار
اینهمه نقش عجب بر در و دیوار وجود		هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

مدت کوتاهی در اروپا این فکر پدید آمد که نظامات خلقت نباتات و حیوانات آنگاه دلالت می‌کند بر حکمت بالغه صانع عالم که خلقت اشیاء دفعتا و آنا صورت گرفته باشد، اما اگر تدریجا صورت گرفته باشد مانعی ندارد که یک سلسله تصادفات تدریجاً متراکم و منجر به آنچه هست شده باشد. بعد از پیدایش داروینیسم (darwinism( و ارائه اصول طبیعی تطوّر، این عقیده برای بعضی پیدا شد که اصول داروینیسم برای توجیه خلقت تصادفی جانداران کافی است.

آنچه مسلّم است این است که اصولی که علمای زیست شناسی برای تکامل ذکر کرده‌اند به تنهایی به هیچ وجه برای توجیه خلقت کافی نیست. محال است که با عدم دخالت دادن قصد و هدفداری در طبیعت، بتوان خلقت را توجیه کرد.

تکیه گاه داروینیسم «انتخاب طبیعی و بقای اصلح» است. این خود حقیقتی است که در نبرد حیات، یک نوع غربال طبیعی صورت می‌گیرد و آن جاندار که به نوعی با شرایط حیات منطبق‌تر است قابلیت بیشتری برای بقا دارد.

ولی سخن در این است که آیا آن چیزهایی که برای حیات موجود زنده مفید و لازم است ممکن است ابتدائاً به صورت تصادف به وجود آمده باشد تا بعد در غربال طبیعت باقی بماند یا نه؟ مطالعه در احوال موجودات نشان می‌دهد یک نیروی مرموز و شاعر و هدفدار، وضعی در اندام جانداران به وجود می‌آورد که آنها را متناسب با شرایط محیط نماید.

اگر همه تغییراتی که در بدن موجودات زنده پیدا می‌شود از نوع پرده لای انگشتان بعضی مرغها بود ممکن بود بگوییم تصادفا در لای انگشت یک مرغ پرده پیدا شده و این پرده برای شناوری او در آب مفید واقع شد و مورد استفاده حیوان قرار گرفت و بعد به وراثت به اعقاب او منتقل شد (قطع نظر از اینکه علم وراثت آن را قبول ندارد). ولی بعضی اندامهای مفید و لازم جانداران به صورت یک دستگاه بسیار