اکنون باید دید کدام بیان منطقی یا برهان اطمینان بخشی است که به ثبوت رساند که «استقلال هستی اجزاء جهان که در برابر دیدگان ما هستند حال محتویات آئینه (تمثیل سابق) را ندارند»؟ و با پشتگرمی کدام دلیل می‌توان این احتمال را نفی کرد و گفت: «استقلال هستیهایی که در جهان مشهود هستند (نه اصل هستیها) از آن چیز دیگری که ما نمی‌بینیم نیست بلکه هر واحد موجود یک استقلال جداگانه دارد»؟ در حالی که این گونه اشتباهات حتی در زندگی روزانه بسیار دامنگیر می‌شود. مگر ما افراد بشر نبودیم که هزارها سال با این گمان بسر می‌بردیم که در زمینی آرام و بی‌حرکت آرمیده و خزیده لانه داریم و گنبدهای نیلگون افلاک با قندیلهای فروزان خود به دور سر ما گردش می‌کنند؟! چگونه یکباره به خود آمده و فهمیدیم که بر خلاف انتظار حتی یک لحظه نیز آرام نداشته و در هر شبانه روز هزارها فرسنگ (در نقاط استوائی زمین معادل چهل هزار کیلومتر تقریبا) راه پیمایی می‌کنیم؟

و به این نیز قناعت نکرده و با حرکت انتقالی در هر سال صدها میلیون کیلومتر مسافت تکاپو می‌نماییم.

و در عین حال آنچه اکنون از جهان بیرون از خود می‌بینیم همان است که هزار سال پیش (زمانی که با گمان سکون زمین بسر می‌بردیم) می‌دیدیم و کمترین تغییری در قیافه و جلوه حسی عالم محسوس پیدا نشده است. همان زمینی است که‌