تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٢٥٢ - صحابه مفسر

علت اینکه به ابن ابی طلحه خدشه وارد کرده‌اند این است که وی در تفسیر، تحت تأثیر افکار ابن عباس بود و- زمانی که در شهر حمص بود؛ سرزمینی که افکار عمومی مردم آن تحت تأثیر افکار مسموم خاندان ضد اسلام بنی امیه بودند- به اهل بیت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله محبت و به دشمنان آنان کینه می‌ورزید؛ لذا تهمت‌هایی به غایت ناروا به او نسبت داده‌اند!

طریق دوم‌

طریق قیس بن ربیع ابو محمد اسدی کوفی (متوفای ١٦٨) از عطاء بن سائب از سعید بن جبیر از ابن عباس است؛ این طریق هم مورد قبول است.
سیوطی می‌گوید: «این طریق بنابر مبنای هر دو شیخ (بخاری و مسلم) صحیح شمرده شده و فریابی و همچنین حاکم در «المستدرک» از این طریق احادیث بسیاری نقل کرده‌اند» [١].
ابن حجر از احمد بن حنبل نقل کرده است که «قیس به تشیع تمایل داشت، ولی ابن ابی شیبه می‌گوید: او به اتفاق همه بزرگان راستگوست و نوشتار وی هم درست است» [٢].
عطاء بن سائب از خالص‌ترین شیعیان اهل بیت پیامبر علیهم السّلام بود؛ زیرا تحت تأثیر تعالیم اساتیدی مثل سعید بن جبیر و ابن عباس قرار گرفته بود. وی با امام زین العابدین علیه السّلام داستانی شنیدنی دارد که نشان دهنده نزدیک بودن وی به پیشگاه والای آن حضرت است. [٣]

طریق سوم‌

که آن نیز از طریق‌های مورد قبول و قوی است؛ طریق محمد بن اسحاق، سیره نویس معروف، از محمد بن ابی محمد از عکرمه یا سعید- با تردید- از ابن عباس است.
هم چنان که ابن حجر در «تقریب» و شهید ثانی در تعلیقه‌اش بر «خلاصة الرجال» [٤] گفته‌اند: ابن اسحاق به تشیع شهره است. صاحب «کشف الظنون» می‌گوید: «او نخستین کسی بود که در سیره پیامبر کتاب نوشت و پیشوای همه

---

[١] همان، ص ٢٠٩- ٢٠٨.
[٢] تهذیب التهذیب، ج ٨، ص ٣٩٤.
[٣] معجم رجال الحدیث، ج ١١، ص ١٤٥، شماره ٧٦٨٨.
[٤] سید صدر، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص ٢٣٣. ر. ک التقریب، ج ٢، ص ١٤٤، شماره ٤٠.