تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ٢٣٥ - صحابه مفسر

در اینجا این سؤال مطرح است: آیا ابن عباس برای فهم معانی قرآن به سراغ اهل کتاب می‌رفته است؟
این سؤال به دو شکل جواب داده شده است که یکی مبالغه‌آمیز و دیگری تا حدودی معتدل است؛ به این معنا که مراجعه ابن عباس به اهل کتاب- همچون دیگر اصحاب- در چهار چوب محدودی بوده است؛ مثلا در اموری که قرآن متعرض آن نشده و در سخنان پیامبر صلّی اللّه علیه و آله هم به دلیل عدم نیاز به آن یا کم فایده بودنش مطرح نگردیده است؛ مانند عدد اصحاب کهف یا عضو گاوی که بنی اسرائیل مأمور شدند بر مقتول بزنند یا طول و عرض کشتی نوح و نوع چوب آن یا نام کودکی که خضر کشت، یا نام پرندگانی که خداوند به درخواست حضرت ابراهیم علیه السّلام زنده کرد و ...
اموری که راهی برای شناخت صحیح آنها وجود ندارد؛ که برای آشنایی با این گونه موارد مراجعه به اهل کتاب رواست. چنان که در حدیث هم آمده است: «از بنی اسرائیل سخن بگویید که بر شما باکی نیست» [١]. این حدیث را بر نقل امثال آنچه در بالا گذشت حمل کرده‌اند.
ابن تیمیه می‌گوید: «از برخی صحابه همچون ابن مسعود و ابن عباس و تعداد زیادی از تابعان نقل شده است که گهگاه پاره‌ای از سخنان اهل کتاب را که پیامبر مباح شمرده بود، نقل می‌کردند؛ زیرا پیامبر- چنان که بخاری از عبد اللّه بن عمرو بن عاص نقل کرده- فرموده: سخنان مرا هر چند در حد یک آیه باشد برای مردم نقل کنید؛ همچنین از بنی اسرائیل سخن گویید که بر شما رواست؛ لذا عبد اللّه بن عمرو بن عاص در جنگ «یرموک» دو مجموعه از کتاب‌های اهل کتاب را به دست آورده بود که با توجه به رخصت مستفاد از حدیث، مطالب آن دو کتاب را برای مردم نقل می‌کرد، ولی نه از آن جهت که به این اسرائیلیات معتقد بود؛ بلکه به عنوان استشهاد آنها را یاد آوری می‌کرد؛ زیرا این احادیث از جمله اموری است که