ابن عباس نقل کرده است. ابن عباس می‌گوید: عرب، جزیره خویش را به پنج بخش تقسیم کرده است. و در ادامه می‌گوید: سرزمین عرب را از آن جهت جزیره نامیده‌اند که رودخانه‌ها و دریاها از تمام جهات آن را احاطه کرده است؛ لذا همچون جزیره‌ای است که در وسط دریا قرار گرفته باشد» [١].
از این گونه موارد فراوان است که نشانگر گستره شناخت ابن عباس- مانند هر دانشمند و محقق آگاه- از اوضاع و احوال اطراف محل زیست خود است.

ابن عباس در اوج دانش‌

احاطه او به زبان و اشعار عرب در حدی است که او را در توان علمی فرهنگی‌اش در زمان خود بی‌مانند ساخته است و در آن عهد از همطرازانش کاملا ممتاز بود و همین نکته است که او را به حق، پیشوای تفسیر لغوی ساخته؛ به گونه‌ای که درباره او گفته‌اند: «شیوه تفسیر لغوی را ابن عباس ابداع نمود» [٢]؛ اساسا او پدر علم تفسیر در تمامی ابعادش به شمار می‌آید.
وی با اطلاعات ارزشمند از آداب و رسوم عرب و شناخت اسباب نزول، توانست در موارد فراوانی هاله‌های ابهامی که برخی آیات را فرا گرفته بود بزداید؛ مثلا در جواب این سؤال که رابطه میان ذکر خدا و ذکر پدران در آیه مبارکه «فَإِذا قَضَیْتُمْ مَناسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَذِکْرِکُمْ آباءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً» [٣] چه می‌تواند باشد در حالی که سیاق آیه در ارتباط با احکام و مناسک حج است؟ ابن عباس می‌گوید: «عرب‌ها پس از فراغت از حج، بعد از ایام تشریق در جایی بین مسجد منی و کوه توقف می‌کردند و هر یک برتری نیاکان خویش را در زمینه بخشندگی، حماسه آفرینی، صله رحم و جز آن یاد آور می‌شدند و در این باره شعرها می‌سرودند و سخن‌ها

[١] همان، ج ٢، ص ١٣٧.
[٢] التفسیر و المفسرون، ج ١، ص ٧٥، به نقل از المذاهب الإسلامیة لتفسیر القرآن، ص ٦٩ و ر. ک: مذاهب التفسیر الاسلامی، ترجمه: دکتر عبد الحلیم النجار، ص ٩٠.
[٣] «و چون آداب ویژه حج را به جای آوردید، همان گونه که پدران خود را به یاد می‌آورید، یا با یاد کردی بیشتر، خدا را به یاد آورید». بقره ٢: ٢٠٠.