تفسیرشان یکسان نیست و تنها چهار نفر از آنان به کثرت روایت در تفسیر ممتاز گشته‌اند: علی بن ابی طالب، ابن مسعود، ابیّ بن کعب و ابن عباس. و از شش نفر دیگر مثل زید، ابو موسی، ابن زبیر و ... روایات اندکی بر جای مانده و به پایه آن چهار نفر نخست نمی‌رسند.- وی در ادامه می‌گوید:- به همین دلیل شایسته دیدیم که درباره آن شش نفر سخن کوتاه کنیم و رشته سخن را درباره چهار نفر نخست؛ یعنی علی بن ابی طالب، ابن مسعود، ابیّ بن کعب و ابن عباس ادامه دهیم، چون روایات تفسیری از این چهار نفر فراوان است به گونه‌ای که در طول تاریخ مدارس تفسیری شهرهای مختلف را- به رغم تعدد و کثرت- اشباع ساخته است» [١].

داناترین صحابه به معانی قرآن امیر مؤمنان علی علیه السّلام‌

امام بدر الدین زرکشی می‌گوید: «سرآمد مفسران از صحابه، علی بن ابی طالب است و سپس ابن عباس که حیات خود را وقف تفسیر کرده بود؛ لذا تفسیر به جای مانده از وی افزون از تفسیر بر جای مانده از علی است، گرچه ابن عباس تفسیر خود را از علی گرفته است» [٢].
ذهبی می‌گوید: «علی اقیانوسی از دانش و شخصیتی توانمند در مقام استدلال بود؛ دارای ذوق سرشار در مقام استنباط و بهره بالایی در فصاحت، خطابه و شعر بود. عقلی رشید و بصیرتی نافذ داشت. در موارد فراوان، صحابه برای فهم مبهمات امور و روشن شدن مشکلات بدو پناه می‌بردند و پیامبر آنگاه که وی را به قضاوت یمن فرستاد برای او دعا کرد و فرمود: «بار الها! زبانش را استوار بدار و قلبش را به حق رهنمون ساز» او انسانی موفق بود و نظری صائب داشت؛ مشکل گشای مبهمات بود [٣] تا آنجا که بدو مثل زده‌اند و گفته‌اند: قضیّة و لا أبا حسن لها! [٤]- آنگاه

[١] مقدمه تفسیر ابن عطیه (مقدمتان)، ص ٢٦٣. الجامع لاحکام القرآن، ج ١، ص ٣٥.
[٢] البرهان، ج ٢، ص ١٥٧. بحار الانوار، ج ٨٩، ص ١٠٥.
[٣] در این خصوص سخن عمر کافی است که گفت: «مباد که خداوند مرا در گرفتاری قرار دهد که در آن دسترس به حلّال المشاکلی چون ابو الحسن نداشته باشم». أنساب الأشراف، ص ١٠٠، شماره ٢٩.
[٤] این گفتار- نیز- از عمر است که ضرب المثل شده؛ یعنی پیش آمدی پیش نباید که علی حضور نداشته باشد.