تفسیر و مفسران - معرفت، محمدهادی - الصفحة ١٤٧ - سابقه ترجمه در اسلام

را ذکر می‌کند و سپس ترجمه آیه را در زیر آن می‌نویسد و آنگاه به تفسیر می‌پردازد.
متن این تفسیر یکی از شیواترین نثرهای فارسی قدیم به شمار می‌آید که با اسلوبی دلنشین و به غایت زیبا به رشته تحریر در آمده است. این تفسیر به بسط و شرح جوانب مختلف آیات به صورت گسترده و کامل می‌پردازد و از بزرگترین ذخایر کهن اسلامی است. این تفسیر در ایران چند بار به شکلی زیبا چاپ شده و مورد توجه عالمان فرهیخته قرار گرفته است.
نظام الدین حسن بن محمد قمی نیشابوری (متوفای ٧٢٨) تفسیری بدیع به نام «غرائب القرآن و رغائب الفرقان» دارد که در آن ابتدا آیه را به زبان فارسی ترجمه می‌کند و سپس با زبان عربی به تفسیر آیه می‌پردازد. ابتدا آیات را با توجه به ظاهرش تفسیر می‌کند و سپس به شیوه عرفانی خاص خودش به تفسیر باطنی آیات می‌پردازد. این تفسیر در مصر با حذف ترجمه آیات، در حاشیه تفسیر طبری و مستقلا نیز به چاپ رسیده است، ولی در نسخه‌های خطی و چاپی هند و ایران ترجمه یاد شده آمده است. [١]

یک نکته‌

قرآن به زبان‌های بسیاری توسط مترجمان متعددی ترجمه شده است که به صدها ترجمه، در سی و پنج زبان زنده دنیای متمدن امروز رسیده است.
بعضی از این ترجمه‌ها ده‌ها بار چاپ شده است؛ مثلا ترجمه انگلیسی «سیل» بیش از چهل بار چاپ شده است. همچنین ترجمه‌های فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، فارسی، ترکی، اردو، چینی، جاوه‌ای و دیگر زبان‌های زنده دنیا.
در میان این مترجمان کسانی هستند که آشکارا دشمن اسلام و مسلمانان هستند و بعضی از آنان توانایی ترجمه کامل قرآن را که در برگیرنده معانی قرآن باشد، ندارند؛ لذا از ناحیه آنان تحریف‌های بسیاری در معانی قرآن رخ داده است. این کار در نهایت به اساس اسلام و جامعه مسلمانان زیان می‌رساند، گذشته از خطاهای فاحشی که از ناحیه مترجمانی که شایستگی این کار را نداشته‌اند به وجود آمده

---

[١] مجله التوحید الاسلامی، سال دوم، شماره ٩، ص ٢٢٠.