آموزه هايي از قرآن و حديث - دیاری بیدگلی، محمدتقی - الصفحة ٧٥ -       نگاهى به تُحَفُ الْعُقول     

نهم

حقوق انسان

درآمد[١]

در دين مبين اسلام، انسان و حقوق وى ارزش و احترام فراوانى دارند و تنها مرجع صلاحيت دار براى شناسايى حقوق واقعى انسان همان كتاب پر ارزش آفرينش است.

   حقوق طبيعى و فطرى از آن جا پيدا شده كه دستگاه خلقت با توجه به هدف، موجودات را به سوى كمالاتى كه استعدادشان در وجود آن ها نهفته است، سوق مى دهد. هر استعداد طبيعى مبناى يك حقّ طبيعى است و يك سند طبيعى براى آن به شمار مى آيد. مثلا فرزند انسان حق درس خواندن و مدرسه رفتن دارد; براى اين كه استعداد درس خواندن و دانا شدن در او هست.

   البته افراد بشر از لحاظ حقوق اجتماعى، حقوق اوّلى طبيعى آن ها با يكديگر برابر است; همه به طور يكسان حق دارند از مواهب خلقت استفاده كنند. اين تساوى در حقوق اوليه طبيعى به تدريج، آن ها را از لحاظ حقوق اكتسابى در وضع نامساوى قرار مى دهد; يعنى همه به طور مساوى حق دارند در مسابقه زندگى شركت كنند، اما همه در اين مسابقه به نتيجه يكسان دست نمى يابند و قهراً حقوق اكتسابى آن ها صورت نامتساوى به خود مى گيرد. و اگر بخواهيم حقوق اكتسابى آن ها را نيز همانند حقوق اوّلى و طبيعى آنان، مساوى قرار دهيم، اين كار جز ظلم و تجاوز نامى