است، تا بدان جا كه شناخت آثار شاعرانى همچون رودكى، فردوسى، ناصرخسرو، عطار، مولوى، سعدى، حافظ و صدها شاعر ديگر بدون فهم قرآن و تفسير آن و تأمّل در احاديث پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و ائمّه أطهار(عليهم السلام) و آشنايى با زبان و ادبيات عربى ميسّر نخواهد بود. حافظ خود مى گويد:

ز حافظان جهان كس چوبنده جمع نكرد لطايف حكمى با نكات قرآنى[١]

از جمله عواملى كه زمينه ساز تأثير و تجلّى قرآن و حديث در ادب پارسى بوده است، مى توان از ابلاغ پيام دين و مواعظ اخلاقى، بيان مقاصد عالى عرفانى و راه و رسم سلوك انسانى و بيان حكمت ها ـ كه ميراث ارجمند تمامى ملت ها به شمار مى رود ـ ياد كرد.[٢]

در اين درس، با نمونه هايى از اين تأثيرات بيش تر آشنا مى شويم:

قرآن

﴿(... فَبَشِّرْ عِبادِالَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ...)﴾[٣]

سخن بشنو و بهترين يادگير *** نگر تا كدام آيدت دلپذير

فردوسى

﴿(لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْر سَلامٌ هِيَ حَتّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ)﴾[٤]

شب وصلست و طى شد نامه *** هَجْر سلامٌ فيه حتّى مَطْلعِ الفَجر

عطار

﴿(إِنّا عَرَضْنَا الاَْمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الاَْرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ

[١] ديوان حافظ، چاپ غنى ـ قزوينى، ص ٨٨ .

[٢] جهت آگاهى بيشتر ر.ك: تجلى قرآن و حديث در شعرفارسى، سيدمحمد راستگو، ص ٦ ـ ١٠.

[٣] الزُّمَر(٣٩): ١٨ ـ ١٩.

[٤] القَدر (٩٧): ٣ ـ ٥ .