كشيشان و شفاعت مقدّسين عقيده دارند. آنها روح‌القدس را در عين حال از پدر و پسر مى‌دانند و معتقد به رهبانيّت شديد و تجرّد اجبارى كشيشان و ازدواج نكردن آنها در تمام عمر هستند.

٢. فرقه ارتودكس‌ [١]

قرن‌ها بود كه جامعه مسيحيّت تحت رهبرى كليساى روم و پاپ‌ها قرار داشتند ولى رفته‌رفته از سوى روحانيان مسيحى روم شرقى (تركيه فعلى و شبه‌جزيره بالكان) مخالفت‌هايى شروع شد و كشمكش‌هايى بر سر پاره‌اى از مسائل مذهبى ميان آنها و كليساى روم درگرفت. البتّه تضادهاى سياسى ميان روم شرقى و غربى تأثير فراوانى در دامن زدن به اين اختلافات داشت؛ در واقع روم شرقى براى تكميل استقلال سياسى خود به دنبال استقلال مذهبى مى‌گشت.

محافل كليسايى شرقى با تجرّد اجبارى و ازدواج نكردن كشيشان مخالف و معتقد بودند كه روح‌القدس ناشى از «پدر» است. مصونيّت پاپ‌ها را از خطا و اشتباه، كه مورد قبول كليساى روم و محافل وابسته به آن بود، مردود مى‌دانستند. همچنين اعتقاد داشتند كه برگزارى مراسم مذهبى به زبان‌هاى معمول محلّى مجاز است. شفاعت و ميانجيگرى مقدّسين را قبول نداشتند و معتقد بودند نجات مردم در گرو اعمالشان است.

[١]. «ارتودكس» در لغت به معنى صاحب عقيده درست و معتدل است.