پندهاى امام صادق علیه سلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣ - بزرگ ترين خطر تهديد كننده سالك
در دنيا رواج زيادى دارد، و اين خلاف انتظار نيست. اكنون در اين ميان، چه بايد بكنيم تا اين نياز فطريمان را اشباع كنيم و در رسيدن به كمال نهايى خود كامياب باشيم؟
به نظر ما تنها راه براى رسيدن به اين مهم شناخت هرچه بهتر و بيشتر اهل بيت(عليهم السلام)و مكتب و روش آنان و محك زدن ساير چيزها با آن است. هر معرفتى كه عرضه مىشود و هر دستورالعملى كه ارايه مىگردد، بايد با معارف و دستورات آنان بسنجيم؛ اگر متناسب با آنها بود حقيقى است، وگرنه بدلى و از نوع غير واقعى است. با اين محك، مىتوانيم بفهميم در ميان روشهايى كه براى سير و سلوك و تكامل انسان عرضه مىشود، كدام يك سالمتر و مفيدتر است.
يكى از رواياتى كه در اين زمينه وجود دارد، وصيت امام صادق(عليه السلام) به يكى از اصحاب خاصّشان به نام عبداللّه بن جندب است كه مقامات والايى در معنويات و معارف داشته است. در اين وصيت، حضرت ابتدا هشدار مىدهند و متذكر مىشوند، كسانى كه در مسير صحيحى قرار مىگيرند و مىخواهند راه درست خداشناسى را طى كنند، بايد توجّه داشته باشند كه خطرات بسيارى در پيش رويشان وجود دارد. طرح اين نكته از سوى امام صادق(عليه السلام) در ابتداى اين روايت براى توجه دادن به اين نكته است كه گرچه بحمداللّه، خداوند ايمان به خود را در دل ما قرار داده و ما در ميان تمام اديان آسمانى، كاملترين آنها، يعنى اسلام را پذيرفتهايم؛ همچنين در ميان مذاهب منسوب به اسلام نيز مذهب اهل بيت(عليهم السلام)را انتخاب كردهايم و ظاهراً راه خود را يافتهايم و هيچ مشكلى نداريم، اما از يك نكته نبايد غفلت كنيم.
بزرگترين خطر تهديد كننده سالك
راحتطلبى و تنبلى هميشه در انسان وجود دارد. همين موجب مىشود انسان وقتى به جايى مىرسد تصور كند ديگر مشكلى ندارد و كار تمام است، در حالى كه اگر خوب بينديشد، مىبينيد كه تازه اول مشكل است. هر قدر انسان در نردبان تكامل بالاتر مىرود، سقوطش خطرناكتر مىشود. كوه بزرگى را تصور كنيد كه عدهاى قصد دارند به قلّه آن صعود كنند. كسانى كه در دامن كوه سير مىكنند، خطر چندانى تهديدشان نمىكند. آنها كه كمى بالاترند، اگر بلغزند، ممكن است فقط يكى دو متر سقوط كنند، ولى بالاخره جان سالم به در مىبرند. اما آنها كه تا نزديكى قلّه بالا رفتهاند، اگر سقوط كنند، به هيچ وجه نجات نخواهند يافت.
وضعيت ما در مسير تكامل نيز به همين ترتيب است. درست است كه بسيارى از مراحل