روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٤٨ - روزشمار جنگ جمعه / ٢٦ تیر ١٣٦٦ / ٢٠ ذیقعده ١٤٠٧ / ١٧ ژوئیه ١٩٨٧
این بیانیه خروج فوری تمام کشتی های جنگی خارجی از منطقه درخواست شده بود. خواستة دیگر مطرح شده در بیانیه آن بود که ایران و عراق از حمله به کشتی ها خودداری کنند. هدف از این پیشنهادها، کمک به تلاش هایی بود که در جهت بهبود اوضاع در منطقه انجام می شد و نیز از میان بردن تشنج بیشتر نظامی در این منطقه بود. وی اوضاع خلیج[فارس] را با جنگ مربوط دانست و اظهار داشت: هراندازه که زودتر آدم کشی پایان یابد، تنشی که توسط امریکا در منطقه ایجاد شده است، زودتر از میان خواهد رفت. گرومیکو اظهار کرد: شوروی، همواره خواهان برقراری روابط حسن هم جواری با ایران بر اساس تساوی، احترام متقابل و عدم دخالت در امور یکدیگر بوده است. شوروی و ایران باید همیشه به عنوان دو همسایه، در صلح و دوستی زندگی کنند. وی افزود: اگر ایران روابط خود با ما را بر چنین اساسی استوار و قابل اطمینانی بنا کند، کار درستی کرده است. آقای لاریجانی به نوبه خود اظهار کرد: دولت متبوع وی خواستار برقراری روابط حسنه با شوروی است. وی خواستار انجام پروژه های جدید به عنوان بخشی از همکاری های اقتصادی دو کشور شد. گرومیکو در پاسخ گفت: شوروی به فلسفه ای پای بند است که طبق آن، هر کشوری با قوانین خاص خود زندگی می کند. این، یک اصل اساسی در سیاست خارجی شوروی است و از سایر کشورها نیز می خواهد آن را رعایت کنند. کشورها باید بدون توجه به نظام اجتماعی خود، روابط صلح آمیز با یکدیگر داشته باشند.»[١]
در این حال، خبرگزاری یونایتدپرس - با توجه به مخالفت شوروی با ادامه جنگ - مخالفت هر دو طرف (ایران و شوروی) با گسترش حضور امریکا در منطقه و نقش برجستة شوروی در پایان دادن به جنگ، سفر لاریجانی به مسکو و دستاوردهای آن را بررسی کرده است: «قطع رابطه بین فرانسه و ایران، موضع شوروی را به عنوان تنها قدرت عمدة دارای مناسبات روشن دیپلماتیک با هر دو طرف جنگ خلیج[فارس]، تحکیم نموده است. موضع شوروی، در ملاقات بین آندره گرومیکو رئیس جمهور و محمدجواد لاریجانی معاون وزیر امورخارجه ایران، در همان روزی که فرانسه و ایران روابط دیپلماتیک خود را قطع کردند، مورد تأکید قرار گرفت. در دیدار معاون وزارت خارجه ایران از مسکو، ایران درخواستی برای توسعه روابط دو کشور - به رغم نقش "کرملین" به عنوان تأمین کننده عمده اسلحه عراق که دشمن ایران است - ارائه نمود. تردید نیست که شوروی ها بر موضع خود در مخالفت با جنگ، تصریح نمودند و گرومیکو، نظر شوروی را دایر بر اینکه متوقف کردن کشتار بی معنا برای متوقف نمودن تشنج روزافزون در خلیج[فارس] ضرورت دارد، مجدداً تکرار کرد. اما آنها توانستند زبان مشترکی جهت محکوم کردن فعالیت روزافزون نیروی دریایی امریکا در خلیج[فارس] بیابند و اعلام کردند که وخامت اوضاع در این ناحیه، نتیجه توسعه حضور نظامی امریکا است. نقش شوروی به عنوان یک میانجی احتمالی در جنگ هفت ساله، می تواند به خصوص در نقش مانور دهنده آن در اطراف کوشش های شورای امنیت سازمان ملل جهت متوقف نمودن جنگ، مشهود باشد.»[٢]
[١] ٢٠. مأخذ٣، صص ٩ و ١٠، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، ٢٧/٤/١٣٦٦، رادیو مسکو.
[٢] ٢١. مأخذ٣، صص ١٢ و ١٣، مسکو - خبرگزاری یونایتدپرس، ٢٧/٤/١٣٦٦.