كنوز المعزمين - ابن سينا - الصفحة ٥٨ - اوفاق و الواح اعداد
خانه ٥ هم يكى علاوه كنى كه از خانه چهارم دو تا بيشتر باشد.
نكته اينكه در كسر ٣ هم يكى علاوه بايد كرد واضح است زيرا هر قدر خانه جلوتر باشد تضاعيف و افزايش آن در خانههاى بعد بيشتر شود.
بدين سبب كسر ٣ را در خانه ٥ كه بر ٩ مقدّم است علاوه كنند و كسر ٢ را در خانه ٩ كه بر ١٣ مقدّم است و يكى را در خانه ١٣ كه اواخر بيوت مربّع است بياورند.
در مخمّس قاعده معروف اين است كه از عدد مفروض زكاة ٦٠ را تفريق و باقى را بر ٥ كه ضلع اين شكل است تقسيم كنند و خارج قسمت را در خانه اوّل بنويسند و همچنان بطريق طبيعى بر ولاء خانهها را پر كنند. و كسر يك تا چهار همه را در خانه بيست و يكم علاوه كنند امّا باين ترتيب كه كسر يك را يكى و دو تا را ٢ و سه را ٣ و چهار را ٤ بر عدد طبيعى آن خانه بيفزايند.
براى اشكال و صور پنج اندر پنج از محلّق و وفق غير تام و غيره و همچنين ترتيب خانههاى آن و تفنّنات رياضى كه علماى فن در اين باره داشتهاند بايد بكتب مفصّل رجوع كرد [١].
[١] - از قبيل كتاب كنه المراد فى علم الوفق و الاعداد تأليف شرف الدين على يزدى متوفى حدود ٨٥٠ و كنه المراد فى وفق الاعداد فارسى مفصل مبسوط تأليف يعقوب بن محمد بن على طاوسى كه مرتّب بر سه لوح و يك مقدمه و يك خاتمه است. و شمس الآفاق فى علم الحروف و الاوفاق و بحر الوقوف فى علم الاوفاق و الحروف و كيفية الاتفاق فى تركيب الاوفاق و شمس المعارف الكبرى تأليف شيخ احمد بونى متوفى ٦٢٢ و كتب و رسائل بى حدّ و حصر ديگر كه در علم حروف و اوفاق تأليف شده و تنها صاحب مفتاح السعاده احمد بن مصطفى معروف بطاش كبرىزاده متوفى سنه ٩٦٢ بيش از صد كتاب آن را ديده و شنيده بوده [ج ١ ص ٣٣١ طبع حيدرآباد دكن]- و صاحب كشف الظنون نيز اسامى كتب و رسائل فارسى و عربى بسيار در اين موضوع ثبت كرده است.