بهمين منظور بوده است كه خواسته‌اند از طريق خواصّ اعداد و الواح، توجّه مردم را بفنون رياضى سوق داده باشند.- چه منشأ ظهور بسيارى از علوم شريفه، عقايد ساده و خرافى عامّه مردم بوده است. كه چون اكثر بخرافات و افسانه‌ها معتقدند، پيشوايان قوم از اين خصيصه استفاده كرده و بشر را از اين راه بطريق علوم و معارف حقيقى انداخته‌اند.

بارى مسأله اوفاق يكى از مسائل مهمّ فنّ اعداد و الواح است.

وفق: عبارتست از حاصل جمع اعداد هر ضلعى از شكل مثلّث و مربّع و مخمّس و غيره.

وجه تسميه وفق اين است كه چون خانه‌هاى اشكال را با قواعد مقرّره پر كرده و اعداد را هر كدام در خانه خود نوشته باشند، از هر ضلع و هر سمت كه حساب كنى حاصل جمع موافق و برابر باشد.

مقصود از مثلث در اين علم، سطح سه ضلعى معروف نيست بلكه مقصود شكل سه اندر سه است، كه سطح چهار گوشه‌يى را طولا و عرضا بسه خانه يعنى سه مربّع كوچكتر، و جمعا به ٩ خانه تقسيم كرده باشند.

و همچنين مقصود از مربع، لوح چهار اندر چهار است كه سطح چهار گوشه بزرگ، بشانزده چهار گوشه كوچكتر خانه بندى شده باشد.- و مخمس لوح پنج در پنج است مشتمل بر ٢٥ خانه، و بر اين قياس مسدّس و مسبّع، تا لوح صد اندر صد كه از الواح بسيار مهمّ اعداد است و قواعد رياضى بسيار دقيق در آن بكار ميرود.

زكاة: در اصطلاح اين علم عبارتست از عددى معيّن در هر شكل كه براى پر كردن خانه‌ها بطريق اوفاق، نخست آن عدد را از عدد مفروض‌