قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ٤٢ - ٤- كتابهاى علمى و فنى بزبان فارسى
«از بهر سپهبدى از آن ديلمان» [شايد فلك المعالى منوچهر بن قابوس (٤٠٣- ٤٢٠ هجرى)] بفارسى درآورد.
كتاب دانش رگ (يا علم رگ) تصنيف شيخ رئيس ابو على سينا (٣٧٠- ٤٢٨ هجرى) (سال تأليف بين ٤١٤- ٤٢٨ هجرى) بفرمان امير علاء الدوله ابو جعفر محمد بن دشمنزيار كاكويه.
دانشنامه علائى تصنيف شيخ رئيس ابو على سينا (سال تأليف در حدود ٤٢٠ هجرى) بفرمان امير علاء الدوله ابو جعفر محمد.
كتاب التفهيم لاوائل صناعة التنجيم تأليف ابو ريحان محمد بن احمد بيرونى كه بسال ٤٢٠ هجرى آن را بخواهش ريحانه دختر حسين خوارزمى ظاهرا در شهر غزنين نوشته است [١].
ترجمه كتاب كشف المحجوب ابو يعقوب اسحاق بن احمد سجزى [٢] از رجال قرن چهارم (متوفى بعد از ٣٦٠ هجرى). نام مترجم كتاب معلوم نيست، اين ترجمه باستناد اسلوب انشاء و سبك تعبير ظاهرا در نيمه اول قرن پنجم صورت گرفته است.
[١] - رش: مقدمه محققانه استاد همائى بر آن كتاب. اين كتاب را مؤلف بعربى نيز نوشته است. ابو ريحان بخطا معتقد بود كه كتب علمى را بايد بزبان عربى نوشت و زبان فارسى بكار داستانهاى خسروانى و افسانههاى شب ميخورد و براى تأليفات علمى آماده نيست (رش: جزء اول كتاب الصيدنة فى الطب طبع ميرهوف ص ١٣) لكن ابو ريحان خود بزبان فارسى تأليف علمى كرده است.
[٢] - چاپ استاد هنرى كربين با مقدمه بزبان فرانسه (١٣٢٧ شمسى). اولين مؤلفات فلسفى و تبليغى و جدلى دعاة و پيروان مذهب اسماعيلى كه در رى و طبرستان و خراسان و ما وراء النهر و سيستان و ديگر شهرهاى مركزى و جنوبى ايران مقيم بودند و اغلب با عامه مردم سر و كار داشتند و بزبان فارسى براى آنان رسالاتى مينوشتند از ميان رفته است.