احكام حج - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٣ - آداب معاشرت در حجّ

دارى، پس بايد زندگى آنها را بشناسى، و اگر مشكلى براى برخى از آنها وجود دارد دريابى، و در حل اين مشكل ياريشان رسانى، و براى اين كار هر راهى را كه مى‌توانى برگزين، حتّى‌ اگر اين راه با دعا و هميارى ايشان باشد به سخنى نيكو. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: «كسى كه صبح كند و به امور مسلمانان نپردازد از آنها نيست»، و او شالوده و بنيان توحيد را براى امّت اسلامى در سرزمينى مبارك و بويژه در روزهاى حجّ ريخته است.

٣- اگر از حجّ بازگردى در حاليكه ثروتى سترگ از اطلاعات پيرامون مسلمانان به كف آورده‌اى، و اوضاع و تجربيات آنها را پژوهيده‌اى، و با انديشه‌هاى نوينى از حيات به همراه آگاهيهاى والا به خانه‌ات گام نهادى، بدان كه به خواست خدا در زندگيت كاميابتر خواهى شد، و بدينسان حجّ وسيله‌اى خواهد بود براى فزونى روزى و ابزارى براى سلامتى و بركت در نعمتهاى خدا بر تو.

آداب معاشرت در حجّ‌

بدان كه حجّ بزرگترين تجربه است براى اخلاق انسان و آداب معاشرت او با مردم. تو در كاروان خود با مردم گوناگونى روبرو هستى و اين سفر تو را با گروههايى گردآورده كه از جاى جاى كره زمين آمده‌اند و در مسجدالحرام و مسجد نبوى و هنگام طواف و سعى و در عرفات و مزدلفه و منى‌ با گونه‌هايى از آدميان روبرو هستى كه آنها را نمى‌شناسى، و لذا بايد هنگام تماس با آنها در اوج اخلاق باشى، زيرا آنها همه ميهمانان خدايند، و روانيست تو بر آنها برترى جويى، و شايسته است در رفتار با آنها از نظر روانى خويش را تمرين دهى.