توضيح المسائل - تبريزى، ميرزا جواد - الصفحة ٣٢٨
(مسأله ١٨٩٧) اگر انسان در چند شهر كه فصل رسيدن حاصل آنها با يكديگر اختلاف دارد و زراعت و ميوه آنها در يك وقت بدست نمىآيد، گندم يا جو و خرما يا انگور داشته باشد و همه آنها محصول يك سال حساب شود، چنانچه چيزى كه اول مىرسد به اندازه نصاب يعنى (٢٨٨) من و (٤٥) مثقال كم باشد، بايد زكات آن را موقعى كه مىرسد بدهد و زكات بقيه را هر وقت بدست مىآيد ادا نمايد، و اگر آنچه اول مىرسد به اندازه نصاب نباشد، صبر مىكند تا بقيه آن برسد، پس اگر روى هم به مقدار نصاب شود، زكات آن واجب است و اگر به مقدار نصاب نشود، زكات آن واجب نيست.
(مسأله ١٨٩٨) اگر درخت خرما يا انگور در يك سال دو مرتبه ميوه بدهد، چنانچه روى هم به مقدار نصاب باشد. بنابر احتياط واجب زكات آن واجب است.
(مسأله ١٨٩٩) اگر مقدارى خرماى خشك نشده يا انگور دارد كه خشك آن به اندازه نصاب مىشود، چنانچه به قصد زكات از تازه آن بقدرى به مصرف زكات برساند كه اگر خشك شود به اندازه زكاتى باشد كه بر او واجب است، اشكال ندارد.
(مسأله ١٩٠٠) اگر زكات خرماى خشك يا كشمش بر او واجب باشد، نمىتواند زكات آن را خرماى تازه يا انگور بدهد بلكه چنانچه ملاحظه قيمت نمايد و انگور يا خرماى تازه يا مويز يا خرماى خشك ديگر از بابت قيمت بدهد نيز محل اشكال است (احتياط واجب صحيح نيست) و نيز اگر زكات خرماى تازه يا انگور بر او واجب باشد، نمىتواند زكات آن را خرماى خشك يا كشمش بدهد. بلكه چنانچه به اعتبار قيمت خرما و انگور ديگرى بدهد اگر چه تازه باشد محل اشكال است.
(احتياط واجب صحيح نيست.) (مسأله ١٩٠١) كسى كه بدهكار است و مالى هم دارد كه زكات آن واجب شده اگر بميرد، بايد اول تمام زكات را از مالى كه زكات آن واجب شده بدهند بعد قرض او را ادا نمايند.
(مسأله ١٩٠٢) كسى كه بدهكار است و گندم يا جو يا خرما يا انگور هم دارد،