ترجمه تفسیر المیزان
(١)
(28) سوره قصص مكى است و هشتاد و هشت آيه دارد(88)
٣ ص
(٢)
سوره القصص(28) آيات 1 تا 14
٣ ص
(٣)
ترجمه آيات
٤ ص
(٤)
بيان آيات غرض و مفاد سوره قصص وعده جميل به مؤمنين با ذكر داستان موسى
٥ ص
(٥)
وصف كارهاى فرعون و محيطى كه موسى
٧ ص
(٦)
معناى آيه و نريد أن نمن على الذين استضعفوا في الأرض
٨ ص
(٧)
الهام به مادر موسى
١٠ ص
(٨)
معناى خاطئ و مخطئ و مقصود از اينكه فرعون و فرعونيان را در گرفتن موسى از نيل خاطئين لقب داد
١١ ص
(٩)
معناى اينكه فرمود و أصبح فؤاد أم موسى فارغا
١٣ ص
(١٠)
توضيح آياتى كه تعقيب و مراقبت خواهر موسى
١٥ ص
(١١)
بحث روايتى چند روايت در ذيل آيه و نريد أن نمن على الذين استضعفوا و جرى و تطبيق آن بر ائمه اهل بيت
١٧ ص
(١٢)
روايتى متضمن داستان تولد موسى
١٨ ص
(١٣)
سوره القصص(28) آيات 15 تا 21
٢٠ ص
(١٤)
ترجمه آيات
٢٠ ص
(١٥)
بيان آيات فصل دوم از داستان موسى
٢١ ص
(١٦)
مراد از اينكه موسى
٢٢ ص
(١٧)
مفاد آيه قال رب بما أنعمت علي فلن أكون ظهيرا للمجرمين و وجوهى كه در معناى آن گفته شده است
٢٤ ص
(١٨)
بحث روايتى(چند روايت در باره آمدن موسى
٢٨ ص
(١٩)
سوره القصص(28) آيات 22 تا 28
٣١ ص
(٢٠)
ترجمه آيات
٣١ ص
(٢١)
بيان آيات بيان آيات مربوط به فصل سوم داستان موسى بيرون شدن از مصر به سوى مدين و ملاقات با شعيب
٣٢ ص
(٢٢)
موسى
٣٤ ص
(٢٣)
بحث روايتى رواياتى در ذيل آيات راجع به داستان ورود موسى
٣٧ ص
(٢٤)
سوره القصص(28) آيات 29 تا 42
٤١ ص
(٢٥)
ترجمه آيات
٤٢ ص
(٢٦)
بيان آيات بيان آيات مربوط به فصل ديگرى از داستان موسى
٤٣ ص
(٢٧)
توضيحى در مورد تكليم خداى تعالى با موسى
٤٤ ص
(٢٨)
وجوه مختلف در معناى جمله و اضمم إليك جناحك من الرهب در خطاب خداوند به موسى
٤٦ ص
(٢٩)
سبب اينكه موسى
٤٧ ص
(٣٠)
سخن فرعونيان در تكذيب موسى
٤٩ ص
(٣١)
مقصود فرعون از اينكه به هامان گفت برايم برجى بساز لعلي أطلع إلى إله موسى
٥٢ ص
(٣٢)
مراد از اينكه فرمود فرعونيان را پيشوايانى كه به سوى آتش مىخوانند قرار داديم
٥٤ ص
(٣٣)
بحث روايتى(رواياتى در ذيل برخى آيات گذشته مربوط به موسى
٥٥ ص
(٣٤)
گفتارى پيرامون داستانهاى موسى و هارون در چند فصل
٥٧ ص
(٣٥)
سوره القصص(28) آيات 43 تا 56
٦٥ ص
(٣٦)
ترجمه آيات
٦٦ ص
(٣٧)
بيان آيات اشاره به سياق نزول اين آيات شريفه
٦٧ ص
(٣٨)
جواب به مشركين كه هم قرآن و هم تورات را رد و انكار كردند و گفتند سحران تظاهرا و إنا بكل كافرون
٧٣ ص
(٣٩)
مدح و ستايش طايفهاى از اهل كتاب كه به قرآن ايمان آورند و و مژده به ايشان كه دو بار پاداش داده مىشوند
٧٦ ص
(٤٠)
بحث روايتى(رواياتى در ذيل آيات گذشته)
٧٨ ص
(٤١)
سوره القصص(28) آيات 57 تا 75
٨٢ ص
(٤٢)
ترجمه آيات
٨٣ ص
(٤٣)
بيان آيات
٨٤ ص
(٤٤)
دستاويز ديگر مشركين مكه براى ايمان نياوردنشان كه گفتند اگر ايمان بياوريم از سر زمينمان رانده مىشويم و جواب به اين عذر و بهانه
٨٥ ص
(٤٥)
جواب ديگرى به آن بهانه تنعم و بهرهمندى مادى در حال كفر و بى ايمانى، در معرض هلاكت و فنا است
٨٧ ص
(٤٦)
بيان ترجيح پيروى هدايت بر ترك آن و تمتع از حيات دنيا، با مقايسه حال پيروان هدايت با حال بهرهمندى و تنعمان پيرو هواى نفس
٨٩ ص
(٤٧)
توضيح سخن پيشوايان شرك در روز قيامت كه در مقام بيزارى جستن از پيروان خود(مشركين) مىگويند أغويناهم كما غوينا تبرأنا إليك ما كانوا إيانا يعبدون
٩٠ ص
(٤٨)
جوابى ديگر به عذرى كه مشركين آوردند با بيان اينكه خداوند داراى اختيار تكوينى(يخلق ما يشاء) و تشريعى(و يختار) است
٩٥ ص
(٤٩)
سخنى در باره مختار بودن انسان و بيان اينكه مقصود از اينكه فرمود ما كان لهم الخيرة اين است كه انسان در مقابل اراده تكوينى و تشريعى خداوند حريت و اختيارى ندارد
٩٧ ص
(٥٠)
سه وجه براى اينكه فقط خدا مستحق پرستش است له الحمد في الأولى و الآخرة و له الحكم و إليه ترجعون
١٠٠ ص
(٥١)
اثبات توحيد ربوبى خداى تعالى با بيان عجز آلهه مشركين از آوردن نور يا آوردن شب
١٠١ ص
(٥٢)
در قيامت كه روز كشف حقائق است بطلان پندار مشركان آشكار مىگردد(فعلموا أن الحق لله )
١٠٤ ص
(٥٣)
بحث روايتى(چند روايت در ذيل برخى آيات گذشته)
١٠٦ ص
(٥٤)
سوره القصص(28) آيات 76 تا 84
١٠٨ ص
(٥٥)
ترجمه آيات
١٠٩ ص
(٥٦)
بيان آيات بيان آيات مربوط به قارون كه بهرهمندى از مال و ثروت او را از خدا غافل ساخته به هلاكتش انجاميد
١٠٩ ص
(٥٧)
گفتگوى مؤمنين با قارون و اندرز دادن به او به اينكه سرمستى نكند و با انفاق اموال براى آخرت توشه بياندوزد
١١١ ص
(٥٨)
پاسخ مستكبرانه قارون اموال من حاصل كاردانى و مهارت خودم مىباشد و كسى در آن سهيم نبوده حق مداخله ندارد
١١٢ ص
(٥٩)
جواب به قارون با ياد آورى اينكه خداوند پيش از او كسانى توانگرتر از او را هلاك ساخته است بدون اينكه علم و نيرويشان مانع از هلاكتشان شوند
١١٤ ص
(٦٠)
وجوهى كه در معناى جواب قارون(إنما أوتيته على علم عندي) گفته شده است
١١٥ ص
(٦١)
دنيا طلبان غافل از عقبى ثروتى همانند ثروت قارون را آرزو مىكنند و مؤمنان خدا شناس مىگويند ثواب الله خير
١١٦ ص
(٦٢)
بعد از هلاكت قارون، بر آرزومندان ثروت او معلوم گشت كه وسعت و تنگى رزق تابع مشيت خدا است
١١٨ ص
(٦٣)
اشاره به اينكه ملاك در ثواب و عقاب، آثار حاصل از اعمال است
١٢١ ص
(٦٤)
بحث روايتى(رواياتى در باره داستان قارون و آيات مربوط به آن)
١٢٢ ص
(٦٥)
چند روايت در باره تواضع و بيان اينكه بسا مىشود كه بند كفش كسى موجب عجب و استعلاى او مىشود
١٢٥ ص
(٦٦)
سوره القصص(28) آيات 85 تا 88
١٢٧ ص
(٦٧)
ترجمه آيات
١٢٧ ص
(٦٨)
بيان آيات
١٢٨ ص
(٦٩)
معناى آيه إن الذي فرض عليك القرآن لرادك إلى معاد و وجوه مختلفى كه در باره مراد از معاد در آن گفته شده است
١٢٨ ص
(٧٠)
شرح و توضيح اينكه توحيد خداوند را به كل شيء هالك إلا وجهه تعليل فرمود
١٣٤ ص
(٧١)
جواب به يك شبهه و اشاره به اينكه مقصود از هلاكت هر چيز نابود شدن در اين نشاه و انتقال به نشاه ديگر است
١٣٧ ص
(٧٢)
وجوه مختلف و متعددى كه در باره مراد از هلاكت كل شىء و استثناى وجه خدا گفته شده است
١٣٩ ص
(٧٣)
بحث روايتى(رواياتى در باره معنى و مفاد جمله كل شيء هالك إلا وجهه )
١٤١ ص
(٧٤)
(29) سوره عنكبوت مكى است و شصت و شش آيه دارد(66)
١٤٣ ص
(٧٥)
سوره العنكبوت(29) آيات 1 تا 13
١٤٣ ص
(٧٦)
ترجمه آيات
١٤٤ ص
(٧٧)
بيان آيات حاصل و خلاصهاى از غرض و مفاد سوره عنكبوت و اشاره به مكى بودن آن
١٤٥ ص
(٧٨)
بيان سنت الهى مبين بر امتحان و آزمايش امتها
١٤٧ ص
(٧٩)
دو وجه در مورد مراد از اينكه امتحان مردم را تعليل فرمود به اينكه تا خدا بداند چه كسانى در ادعاى ايمان صادقند و كيان كاذب
١٤٨ ص
(٨٠)
معناى آيه أم حسب الذين يعملون السيئات أن يسبقونا
١٤٩ ص
(٨١)
مفاد آيه من كان يرجوا لقاء الله و مراد از لقاء الله
١٥٠ ص
(٨٢)
امر به نيكى به والدين و نهى از پيروى ايشان در شرك ورزيدن به خدا
١٥٣ ص
(٨٣)
وصف مؤمنان زبانى كه ايمانشان مقيد و محدود به عافيت و سلامت و دورى از دردسر و زحمت است
١٥٥ ص
(٨٤)
بيان اينكه آيات گذشته راجع به مؤمنان زبانى ناظر بر منافقان است كه بعد از امتحان الهى از مؤمنان حقيقى باز شناخته مىشوند
١٥٧ ص
(٨٥)
مشركان گناه و خطاى ديگران را بر دوش نمىكشند بلكه به جهت ضلالت و اضلالشان دو عذاب خواهند ديد
١٥٩ ص
(٨٦)
بحث روايتى رواياتى در معنى و شان نزول آيه أ حسب الناس أن يتركوا و آيه و من الناس من يقول آمنا كه ناظر بر عدم كفايت ايمان لفظى و جريان حتمى امتحان و آزمايش مىباشند
١٦٠ ص
(٨٧)
چند روايت در مورد اينكه گمراهان گمراه كننده دو عقوبت خواهند داشت چنانچه فتح باب خير نيز پاداشى علاوه بر پاداش عمل به خبر دارد
١٦٥ ص
(٨٨)
سوره العنكبوت(29) آيات 14 تا 40
١٦٦ ص
(٨٩)
ترجمه آيات
١٦٧ ص
(٩٠)
بيان آيات بيان اين آيات شريفه كه به هفت داستان از انبياء گذشته و آزمايش شدن امم ايشان اشاره دارد
١٦٩ ص
(٩١)
توضيح سخن ابراهيم
١٧١ ص
(٩٢)
احتجاج بر مساله معاد با اشاره به آغاز خلقت خلق
١٧٣ ص
(٩٣)
نفى تعجيز خدا، غلبه بر او و امتناع و خروج از حكم او توسط خلق
١٧٥ ص
(٩٤)
بت پرستى دليل و مستندى نداشته، منشا آن تقليد و علاقههاى قومى است
١٧٨ ص
(٩٥)
معنى و مورد استعمال كلمه اجر و مقصود از اينكه در باره ابراهيم
١٨١ ص
(٩٦)
مراد از اتيان رجال، قطع سبيل، و اتيان منكر در نادى كه قوم لوط مرتكب مىشدهاند
١٨٢ ص
(٩٧)
مقصود ابراهيم
١٨٤ ص
(٩٨)
اشاره به امتحان و ابتلاء قوم مدين، عاد و ثمود و و گرفتار شدنشان به عذاب الهى
١٨٧ ص
(٩٩)
بحث روايتى(رواياتى در ذيل بعضى آيات گذشته)
١٨٩ ص
(١٠٠)
سوره العنكبوت(29) آيات 41 تا 55
١٩١ ص
(١٠١)
ترجمه آيات
١٩٢ ص
(١٠٢)
بيان آيات
١٩٣ ص
(١٠٣)
تمثيل اتخاذ ارباب و آلهه و روى آوردن به غير خدا به اتخاذ سستترين خانهها، خانه عنكبوت
١٩٣ ص
(١٠٤)
معنى و مفاد آيه شريفه إن الله يعلم ما يدعون من دونه من شيء
١٩٥ ص
(١٠٥)
خلقت، تدبير و ولايت ملازم يكديگرند و هر سه مختص به خداى تعالى است 196
١٩٦ ص
(١٠٦)
شرحى در مورد اينكه نماز انسان را - به نحو اقتضاء نه عليت تامه - از فحشاء و منكر باز مىدارد و جواب به اين اشكال كه چرا بسيارى از نماز گزاران مرتكب كبائر و منكرات مىشوند؟
١٩٨ ص
(١٠٧)
معناى ذكر و مقصود از اينكه در باره نماز فرمود و لذكر الله أكبر و وجوه مختلفى كه در معناى اين جمله گفته شده است
٢٠٢ ص
(١٠٨)
مقصود از مجادله نيكو با اهل كتاب كه بدان امر فرموده است
٢٠٥ ص
(١٠٩)
احتجاج بر اثبات اينكه قرآن نازل از ناحيه خداى سبحان است
٢٠٧ ص
(١١٠)
بحث روايتى رواياتى در ذيل آيه إن الصلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر و لذكر الله أكبر
٢١١ ص
(١١١)
چند روايت حاكى از اينكه مراد از الذين أوتوا العلم ائمه
٢١٣ ص
(١١٢)
سوره العنكبوت(29) آيات 56 تا 60
٢١٥ ص
(١١٣)
ترجمه آيات
٢١٥ ص
(١١٤)
بيان آيات امر و تحريض به مهاجرت(از سرزمينى كه در آن نمىتوان خدا را عبادت كرد) و صبر كردن بر مشكلات هجرت و نگران نبودن از بابت رزق و معيشت
٢١٦ ص
(١١٥)
بحث روايتى(رواياتى در ذيل آيات أ لم تكن أرض الله واسعة و كل نفس ذائقة الموت و كأين من دابة لا تحمل رزقها
٢١٩ ص
(١١٦)
سوره العنكبوت(29) آيات 61 تا 69
٢٢١ ص
(١١٧)
ترجمه آيات
٢٢١ ص
(١١٨)
بيان آيات
٢٢٢ ص
(١١٩)
ضد و نقيضها در اعتقادات مشركين در باره خالق و مدبر عالم
٢٢٢ ص
(١٢٠)
توضيح اينكه زندگى دنيا لهو و لعب و زندگى آخرت حيات واقعى است
٢٢٤ ص
(١٢١)
معناى آيه و الذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا و إن الله لمع المحسنين
٢٢٧ ص
(١٢٢)
بحث روايتى(چند روايت در ذيل برخى آيات گذشته)
٢٢٨ ص
(١٢٣)
(30) سوره روم مكى است و شصت آيه دارد(60)
٢٣٠ ص
(١٢٤)
سوره الروم(30) آيات 1 تا 19
٢٣٠ ص
(١٢٥)
ترجمه آيات
٢٣١ ص
(١٢٦)
بيان آيات اشاره به مضامين و غرض سوره مباركه روم
٢٣٢ ص
(١٢٧)
وجوهى كه در معناى آيه يومئذ يفرح المؤمنون بنصر الله و ارتباط آن با قبل(غلبت الروم ) گفته شده است
٢٣٤ ص
(١٢٨)
اشارهاى در مورد وجه اينكه خداوند خلف وعده نمىكند(لا يخلف الله وعده)
٢٣٥ ص
(١٢٩)
چند وجه در بيان مفاد آيه يعلمون ظاهرا من الحياة الدنيا
٢٣٦ ص
(١٣٠)
توضيح مراد از اينكه فرمود خداوند جهان را جز به حق و أجل مسمى نيافريد
٢٣٧ ص
(١٣١)
دو وجه در معناى آيه ثم كان عاقبة الذين أساؤا السواى أن كذبوا بآيات الله
٢٣٩ ص
(١٣٢)
نكاتى كه از آيه فسبحان الله حين تمسون و حين تصبحون و له الحمد استفاده مىشود
٢٤١ ص
(١٣٣)
بحث روايتى(نقد رواياتى كه در ذيل آيه غلبت الروم و شرط بندى با مشركين بر سر غلبه روم نقل شده)
٢٤٤ ص
(١٣٤)
سوره الروم(30) آيات 20 تا 26
٢٤٧ ص
(١٣٥)
ترجمه آيات
٢٤٧ ص
(١٣٦)
بيان آيات
٢٤٨ ص
(١٣٧)
اشاره به مراد از اينكه در مقام بر شمردن آيات خود فرموده است خدا شما را از خاك آفريد
٢٤٨ ص
(١٣٨)
بيان اينكه خلقت ازواج و جعل مودت و مهربانى بين زن و مرد از آيات خدا است
٢٤٩ ص
(١٣٩)
ياد آورى آيات الهى ديگر خوابيدن در شب، تلاش در روز، رعد و برق، فرو فرستادن باران و
٢٥١ ص
(١٤٠)
نكاتى كه در ترتيب بيان آيات وجود دارد
٢٥٥ ص
(١٤١)
سوره الروم(30) آيات 27 تا 39
٢٥٧ ص
(١٤٢)
ترجمه آيات
٢٥٨ ص
(١٤٣)
بيان آيات
٢٥٩ ص
(١٤٤)
بررسى وجوه و اقوال مختلفى كه در جواب به اين اشكال كه چرا فرموده است اعاده خلق از خلقت ابتدايى بر خدا آسانتر است؟ گفته شده
٢٥٩ ص
(١٤٥)
جواب به اشكال فوق با بيان مفاد جمله و لله المثل الأعلى و توضيح اينكه مراد اين است كه آسان ديگران براى خداوند آسانتر است
٢٦٢ ص
(١٤٦)
تمثيلى متضمن رد و ابطال پندار مشركين در باره اينكه خدا از مخلوقات خود شركايى دارد
٢٦٤ ص
(١٤٧)
شرح مفاد آيه فأقم وجهك للدين حنيفا فطرت الله التي فطر الناس عليها با بيان اينكه فطرت انسان هادى همه افراد در هر عصر و مصر به سوى سعادت است
٢٦٦ ص
(١٤٨)
اقوال مختلف مفسرين در باره مفردات و مفاد آيه فوق
٢٦٩ ص
(١٤٩)
نهى از تحزب و تفرق در دين كه از صفات مشركين و ناشى از پيروى آنان از اهواء خود است
٢٧٣ ص
(١٥٠)
بيان عدم منافات اينكه فرمود انسان با اصابه سيئه نوميد مىشود با آنكه فرمود إذا مس الناس ضر دعوا ربهم
٢٧٥ ص
(١٥١)
وسعت و تنگى معيشت تابع مشيت خدا است(يبسط الرزق لمن يشاء و يقدر)
٢٧٦ ص
(١٥٢)
مراد از ربا و زكات در آيه و ما آتيتم من ربا ليربوا
٢٧٧ ص
(١٥٣)
بحث روايتى روايتى در باره شان نزول آيه ضرب لكم مثلا من أنفسكم كه در مقام نفى اعتقاد به شريك داشتن خدا است
٢٧٨ ص
(١٥٤)
رواياتى در ذيل آيه فطرت الله التي فطر الناس عليها و بيان مراد از فطرت
٢٧٩ ص
(١٥٥)
چند روايت حاكى از اينكه كل مولود يولد على الفطرة
٢٨١ ص
(١٥٦)
گفتارى در معناى فطرى بودن دين در چند فصل
٢٨٣ ص
(١٥٧)
1 - توضيح در مورد هدايت عامه موجودات و اينكه تمامى موجودات در مسير تكاملى خود مراحلى را طى مىكنند و در همه مراحل رو به سوى غايت تكوينى خود دارند
٢٨٣ ص
(١٥٨)
2 - زندگى اجتماعى و نياز به قانون ويژگى انسان است و بينش و ديدگاه انسان مبنا و تعيين كننده قوانين و سنن حاكم بر او است
٢٨٥ ص
(١٥٩)
3 - دين(مجموعه سنن و قوانين) بايد در جهت بر آوردن حوائج حقيقى انسان و مطابق با فطرت و تكوين تشريع شده باشد
٢٨٧ ص
(١٦٠)
4 - اسلام دين فطرت ، دين خدا و سبيل الله است
٢٨٨ ص
(١٦١)
سوره الروم(30) آيات 40 تا 47
٢٩٠ ص
(١٦٢)
ترجمه آيات
٢٩٠ ص
(١٦٣)
بيان آيات
٢٩١ ص
(١٦٤)
هيچ شانى از شؤون عالم از خلقت جدا نيست و لذا خالق عالم را شريكى نيست
٢٩١ ص
(١٦٥)
اشاره به وجود رابطه مستقيم بين اعمال مردم و حوادث عالم و توضيح مفاد آيه ظهر الفساد في البر و البحر بما كسبت أيدي الناس
٢٩٣ ص
(١٦٦)
دو دسته شدن مردم در روز قيامت، كافران به سوى جهنم و نكو كرداران به سوى بهشت
٢٩٥ ص
(١٦٧)
پاداشى كه خدا به مؤمنان صالح العمل مىدهد فضل او است كه ناشى از محبت خدا به بندگان خود مىباشد
٢٩٧ ص
(١٦٨)
ياد آورى آيت باد و آثار آن
٢٩٨ ص
(١٦٩)
بحث روايتى(رواياتى در ذيل آيه ظهر الفساد و برخى ديگر از آيات گذشته)
٢٩٩ ص
(١٧٠)
سوره الروم(30) آيات 48 تا 53
٣٠١ ص
(١٧١)
ترجمه آيات
٣٠١ ص
(١٧٢)
بيان آيات استدلال بر توحيد و معاد با ياد آورى انزال باران و ديگر افعال خداى تعالى
٣٠٢ ص
(١٧٣)
خدايى كه زمين موات را(با فرستادن باران) زنده مىكند مردگان را نيز زنده خواهد كرد
٣٠٤ ص
(١٧٤)
سوره الروم(30) آيات 54 تا 60
٣٠٦ ص
(١٧٥)
ترجمه آيات
٣٠٦ ص
(١٧٦)
بيان آيات
٣٠٧ ص
(١٧٧)
ياد آورى مراحل خلقت و حيات انسان و وصف حال مجرمين در قيامت كه به سبب عدم اعتقادشان به معاد، بعد از رستاخيز فاصله بين مرگ و بعث خود را ساعتى بيش نمىپندارند
٣٠٧ ص
(١٧٨)
(31) سوره لقمان مكى است و داراى سى و چهار آيه مى باشد(34)
٣١١ ص
(١٧٩)
سوره لقمان(31) آيات 1 تا 11
٣١١ ص
(١٨٠)
ترجمه آيات
٣١١ ص
(١٨١)
بيان آيات مضامين سوره مباركه لقمان و غرض از نزول آن
٣١٢ ص
(١٨٢)
نكوهش كسى كه براى اضلال مردم و منصرف ساختن آنان از حقائق و معارف قرآن، به ترويج لهو الحديث مىپرداخته است
٣١٣ ص
(١٨٣)
بحث روايتى(رواياتى در بارهشان نزول آيه و من الناس من يشتري لهو الحديث و اينكه غنا لهو الحديث است)
٣١٦ ص
(١٨٤)
سوره لقمان(31) آيات 12 تا 19
٣١٩ ص
(١٨٥)
ترجمه آيات
٣١٩ ص
(١٨٦)
بيان آيات
٣٢٠ ص
(١٨٧)
مقصود از شكر خدا كه عبارت بود از حكمتى كه خداوند به لقمان داد(و لقد آتينا لقمان الحكمة أن اشكر لله
٣٢١ ص
(١٨٨)
اشاره به علت اينكه شرك به خدا شرك عظيم است
٣٢٢ ص
(١٨٩)
توضيحى در مورد اينكه فرمود اگر والدين خواستند براى من چيزى را كه بدان علم ندارى شريك بگيرى اطاعتشان مكن
٣٢٣ ص
(١٩٠)
معناى اينكه لقمان بعد از فرزند به صبر بر مصايب صبر را از«عزم الامور» خواند
٣٢٥ ص
(١٩١)
توضيح سفارشات ديگر لقمان به فرزند و لا تصعر خدك للناس
٣٢٦ ص
(١٩٢)
بحث روايتى رواياتى در باره حقوق والدين و حد اطاعت از ايشان
٣٢٧ ص
(١٩٣)
رواياتى در باره نماز، صبر و پرهيز از گناهان كوچك و راجع به معناى جمله و لا تصعر خدك للناس
٣٢٩ ص
(١٩٤)
گفتارى در داستان لقمان و پارهاى از كلمات حكمت آميزش در دو فصل
٣٣٠ ص
(١٩٥)
1 - شخصيت و داستان لقمان و حكمت داده شدنش، در روايات
٣٣٠ ص
(١٩٦)
2 - پارهاى از مواعظ و حكم آن جناب
٣٣٣ ص
(١٩٧)
سوره لقمان(31) آيات 20 تا 34
٣٣٩ ص
(١٩٨)
ترجمه آيات
٣٤٠ ص
(١٩٩)
بيان آيات
٣٤١ ص
(٢٠٠)
معناى اينكه فرمود سخر لكم ما في السماوات و ما في الأرض
٣٤٢ ص
(٢٠١)
نكوهش برخى از مردم كه از روى تقليد و بدون علم ، هدى و كتاب منير در باره خدا مجادله مىكنند
٣٤٣ ص
(٢٠٢)
احتجاج بر وحدانيت خداى تعالى در الوهيت و ربوبيت، از طريق انحصار ملك حقيقى در او، و غنى و حميد على الاطلاق بودنش جل و علا
٣٤٦ ص
(٢٠٣)
افاده كثرت و وسعت خلق و تدبير خداى تعالى
٣٤٧ ص
(٢٠٤)
توضيح اينكه تعليل امكان معاد به اينكه خدا سميع و بصير است متضمن جواب به اين اشكال است كه اعمال و نيات بى شمار از افراد بى شمار چگونه ضبط شده مخلوط و مشتبه نمىشوند
٣٤٨ ص
(٢٠٥)
استشهاد براى علم خدا به اعمال بندگان به تدبير جارى در نظام شب و روز
٣٥٠ ص
(٢٠٦)
معناى حق بودن خداى تعالى و على و كبير بودن او عز اسمه
٣٥٢ ص
(٢٠٧)
معناى جمله و لا يغرنكم بالله الغرور
٣٥٦ ص
(٢٠٨)
بحث روايتى چند روايت در بيان مراد از نعمتهاى ظاهر و باطن در ذيل آيه و أسبغ عليكم نعمه ظاهرة و باطنة
٣٥٧ ص
(٢٠٩)
وصف دنيا از زبان امير المؤمنين
٣٥٩ ص
(٢١٠)
چند روايت در مورد انحصار علم به چند چيز در خداى تعالى در ذيل آيه إن الله عنده علم الساعة و
٣٦٠ ص
(٢١١)
(32) سوره سجده مكى است و سى آيه دارد(30)
٣٦٢ ص
(٢١٢)
سوره السجده(32) آيات 1 تا 14
٣٦٢ ص
(٢١٣)
ترجمه آيات
٣٦٣ ص
(٢١٤)
بيان آيات اجمال مطالبى كه سوره مباركه سجده متضمن است
٣٦٤ ص
(٢١٥)
مقصود از قومى كه پيش از پيامبر اسلام
٣٦٥ ص
(٢١٦)
استواء خداوند بر عرش كنايه از مقام تدبير موجودات بعد از خلقت آنها است
٣٦٦ ص
(٢١٧)
تحليل معناى شفاعت و اينكه جز خداوند ولى و شفيعى نيست
٣٦٧ ص
(٢١٨)
معناى ديگرى كه مفسرين براى جمله ما لكم من دونه من ولي و لا شفيع قائل شدهاند و براى آن توجيهاتى كردهاند
٣٦٨ ص
(٢١٩)
توضيح مفاد آيه يدبر الأمر من السماء إلى الأرض ثم يعرج إليه في يوم كان مقداره ألف سنة مما تعدون
٣٧٠ ص
(٢٢٠)
اشاره به حقيقت حسن و بيان اينكه خلقت و حسن متلازمند(أحسن كل شيء خلقه) و زشتى و بدى ذاتى مخلوقات نيست
٣٧٢ ص
(٢٢١)
مراد از انسان در جمله و بدأ خلق الإنسان من طين
٣٧٣ ص
(٢٢٢)
سخن كفار در مقام استبعاد معاد، و جواب به آن
٣٧٥ ص
(٢٢٣)
بيان اينكه مرگ انسان نابودى او نيست با توضيحى راجع به تجرد نفس
٣٧٧ ص
(٢٢٤)
بحث روايتى(رواياتى در باره توفى ملك الموت و )
٣٨٠ ص
(٢٢٥)
گفتارى در پيدايش انسان اولى بررسى آنچه در قرآن در اين باره آمده است
٣٨٢ ص
(٢٢٦)
نظريات و فرضيات مختلف در اين باره، از آن جمله فرضيه تطور انواع
٣٨٥ ص
(٢٢٧)
بيان عدم دلالت آياتى كه احيانا براى تاييد فرضيه تطور انواع بدانها استشهاد شده است بر صحت اين فرضيه
٣٨٨ ص
(٢٢٨)
سوره السجده(32) آيات 15 تا 30
٣٩٢ ص
(٢٢٩)
ترجمه آيات
٣٩٣ ص
(٢٣٠)
بيان آيات معرفى مؤمنين از نظر اوصاف و اعمال
٣٩٤ ص
(٢٣١)
بشارت به مؤمنين به پاداشى ما فوق علم و تصور همگان(فلا تعلم نفس ما أخفي لهم من قرة أعين)
٣٩٥ ص
(٢٣٢)
وجوه مختلف در باره مراد از بلقائه در آيه و لقد آتينا موسى الكتاب فلا تكن في مرية من لقائه
٣٩٧ ص
(٢٣٣)
مقصود از فتح در آيه و يقولون متى هذا الفتح
٤٠١ ص
(٢٣٤)
بحث روايتى رواياتى در ذيل آيه تتجافى جنوبهم عن المضاجع و فلا تعلم نفس ما أخفي لهم من قرة أعين
٤٠٢ ص
(٢٣٥)
چند روايت در ذيل آيه أ فمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا و لنذيقنهم من العذاب الأدنى
٤٠٥ ص
(٢٣٦)
(33) سوره احزاب مدنى است، و هفتاد و سه آيه دارد(73)
٤٠٧ ص
(٢٣٧)
سوره الأحزاب(33) آيات 1 تا 8
٤٠٧ ص
(٢٣٨)
ترجمه آيات
٤٠٧ ص
(٢٣٩)
بيان آيات
٤٠٨ ص
(٢٤٠)
اشاره به زمينه نزول آيه يا أيها النبي اتق الله و لا تطع الكافرين و المنافقين
٤٠٨ ص
(٢٤١)
معناى جمله ما جعل الله لرجل من قلبين في جوفه و ارتباط آن با قبل و بعد
٤١٠ ص
(٢٤٢)
الغاء رسم و سنت ظهار و دعاء و تبنى - فرزند خواندگى
٤١١ ص
(٢٤٣)
توضيح مفاد و مراد از اينكه فرمود النبي أولى بالمؤمنين من أنفسهم و أزواجه أمهاتهم
٤١٣ ص
(٢٤٤)
الغاء سنت توارث غير ارحام از يكديگر - مراد از ميثاقى كه خداوند از پيامبران گرفت
٤١٥ ص
(٢٤٥)
وجوهى كه در باره مراد از اينكه فرمود تا از راستى راستگويان بپرسد گفتهاند
٤١٧ ص
(٢٤٦)
بيان اينكه مراد از راستى در جمله ليسئل الصادقين عن صدقهم انطباق پيمان الهى در عالم ذر با كردار و عمل در اين عالم است
٤١٨ ص
(٢٤٧)
بحث روايتى رواياتى در بارهشان نزول آيه يا أيها النبي اتق الله و آيه ما جعل أدعياءكم أبناءكم
٤١٩ ص
(٢٤٨)
چند روايت حاكى از اينكه پيامبر
٤٢٢ ص
(٢٤٩)
سوره الأحزاب(33) آيات 9 تا 27
٤٢٤ ص
(٢٥٠)
ترجمه آيات
٤٢٥ ص
(٢٥١)
بيان آيات بيان آيات مربوط به داستان جنگ احزاب(خندق)
٤٢٧ ص
(٢٥٢)
حكايت ترس و بهانه تراشى منافقان و بيمار دلان بعد از مشاهده لشكر انبوه دشمن و سخن پراكنىهايشان در جهت تضعيف روحيه مؤمنين
٤٢٨ ص
(٢٥٣)
مقصود از اينكه فرمود لقد كان لكم في رسول الله أسوة حسنة
٤٣٢ ص
(٢٥٤)
وصف حال مؤمنين بعد از ديدن لشكريان احزاب افزون گشتن ايمان، وفا و استوارى بر عهد و
٤٣٣ ص
(٢٥٥)
اشاره به اينكه بسا مىشود گناه مقدمه سعادت و آمرزش مىشود
٤٣٥ ص
(٢٥٦)
بحث روايتى داستان اجتماع قبائل مختلف عرب براى جنگ با پيامبر
٤٣٧ ص
(٢٥٧)
آغاز درگيرى و به ميدان آمدن عمر و بن عبد ود و مقابله امير المؤمنين
٤٤٢ ص
(٢٥٨)
نيرنگى كه يكى از مؤمنان بعد از اجازه گرفتن از پيامبر
٤٤٦ ص
(٢٥٩)
خاتمه جنگ احزاب و روانه شدن سپاه اسلام به سوى بنى قريظه و محاصره آنان و
٤٤٩ ص
(٢٦٠)
سوره الأحزاب(33) آيات 28 تا 35
٤٥٤ ص
(٢٦١)
ترجمه آيات
٤٥٥ ص
(٢٦٢)
بيان آيات بيان آيات مربوط به همسران رسول الله
٤٥٥ ص
(٢٦٣)
مخير بودن همسران پيامبر
٤٥٦ ص
(٢٦٤)
تنها ملاك سعادت و كرامت تقوى است و هيچ حسب و نسب ديگرى از آن جمله همسرى پيامبر
٤٥٧ ص
(٢٦٥)
همسران پيامبر
٤٦٠ ص
(٢٦٦)
أهل البيت و مخاطب آيه يريد الله ليذهب عنكم الرجس أهل البيت و يطهركم تطهيرا چه كسانى هستند؟
٤٦٣ ص
(٢٦٧)
اثبات اينكه مراد از أهل البيت و مخاطب آيه تطهير، خمسه طيبه(پيغمبر، على، فاطمه، حسن و حسين
٤٦٥ ص
(٢٦٨)
توضيح اينكه مفاد آيه تطهير معصوم بودن اهل بيت
٤٦٧ ص
(٢٦٩)
اشاره به فرق بين اسلام و ايمان و اشاره به اينكه در شريعت اسلام از نظر حرمت و كرامت بين زن و مرد فرق نيست
٤٦٩ ص
(٢٧٠)
بحث روايتى
٤٧٠ ص
(٢٧١)
رواياتى در ذيل آيات مربوط به همسران پيامبر
٤٧١ ص
(٢٧٢)
روايات متعدد در باره نزول آيه تطهير در باره پنج تن
٤٧٤ ص
(٢٧٣)
رواياتى در باره اينكه رسول الله
٤٧٦ ص
(٢٧٤)
چند روايت متضمن اينكه مقصود از اهل بيت رسول الله
٤٧٧ ص
(٢٧٥)
سوره الأحزاب(33) آيات 36 تا 40
٤٧٩ ص
(٢٧٦)
ترجمه آيات
٤٧٩ ص
(٢٧٧)
بيان آيات توضيح معناى آيه و ما كان لمؤمن و لا مؤمنة إذا قضى الله و رسوله أمرا و بيان مراد از قضاى خدا و رسول
٤٨٠ ص
(٢٧٨)
توضيح آيه و إذ تقول للذي أنعم الله عليه و أنعمت عليه كه راجع به ازدواج پيامبر
٤٨٢ ص
(٢٧٩)
بيان اينكه جمله و تخشى الناس و الله أحق أن تخشاه متضمن تاييد و انتصار آن جناب است
٤٨٣ ص
(٢٨٠)
اشاره به فرقى بين خوف و خشيت و اينكه خوف به انبياء
٤٨٥ ص
(٢٨١)
بحث روايتى(رواياتى پيرامون آيات مربوط به ازدواج پيامبر
٤٨٨ ص
(٢٨٢)
سوره الأحزاب(33) آيات 41 تا 48
٤٩١ ص
(٢٨٣)
ترجمه آيات
٤٩١ ص
(٢٨٤)
بيان آيات
٤٩٢ ص
(٢٨٥)
معنى و مراد از ذكر و تسبيحى كه مؤمنان بدان امر شدهاند و وجه اينكه فرمود سبحوه بكرة و أصيلا
٤٩٢ ص
(٢٨٦)
مقصود از درود فرستادن خدا بر بندگان كه بسيار ياد خدا مىكنند
٤٩٣ ص
(٢٨٧)
اشاره به معناى شاهد و سراج منير بودن پيامبر گرامى
٤٩٤ ص
(٢٨٨)
بحث روايتى رواياتى در باره فضيلت ذكر خدا در ذيل آيه يا أيها الذين آمنوا اذكروا الله ذكرا كثيرا
٤٩٥ ص
(٢٨٩)
سوره الأحزاب(33) آيات 49 تا 62
٤٩٩ ص
(٢٩٠)
ترجمه آيات
٥٠٠ ص
(٢٩١)
بيان آيات بيان آيات مربوط به نكاح و طلاق كه بعضى مخصوص پيامبر
٥٠٢ ص
(٢٩٢)
دستور به مسلمانان كه از وراى حجاب با همسران پيامبر
٥٠٦ ص
(٢٩٣)
معناى اينكه خدا آزار دهندگان پيامبر
٥٠٨ ص
(٢٩٤)
وجه اينكه آزار مؤمنين را بهتان و اثم مبين خواند
٥٠٩ ص
(٢٩٥)
تهديد منافقين و بيمار دلان و شايعه پراكنان به اخراج از شهر و مهدور ساختن خونشان، اگر از فساد دست نكشند
٥١٠ ص
(٢٩٦)
بحث روايتى چند روايت در باره احكام و آداب طلاق
٥١١ ص
(٢٩٧)
رواياتى در ذيل آيات مربوط به ازدواج پيامبر
٥١٢ ص
(٢٩٨)
چند روايت در باره معناى صلوات خدا و ملائكه و مؤمنين بر پيامبر
٥١٦ ص
(٢٩٩)
دو روايت در ذيل آيه مربوط به حجاب زنان و در ذيل آيه متضمن تهديد منافقان و بيمار دلان و شايعه پراكنان
٥١٧ ص
(٣٠٠)
سوره الأحزاب(33) آيات 63 تا 73
٥١٩ ص
(٣٠١)
ترجمه آيات
٥١٩ ص
(٣٠٢)
بيان آيات
٥٢٠ ص
(٣٠٣)
وصف حال كافران در عذاب قيامت و عذر آوردنشان به اينكه ما بزرگان خود را پيروى كرديم و گمراه شديم
٥٢١ ص
(٣٠٤)
توضيحى در باره اينكه صلاح اعمال و غفران ذنوب را نتيجه و فرع بر قول سديد آورد
٥٢٣ ص
(٣٠٥)
احتمالات مختلف در باره مراد از امانتى كه آسمانها و زمين و كوهها از پذيرفتن آن سرباز زدند و انسان آن را پذيرفت و منشا انقسام او به مؤمن، مشرك و منافق شد
٥٢٤ ص
(٣٠٦)
بيان اينكه مراد از اين امانت ولايت الهى و كمال در اعتقاد و عمل حق است و مقصود از حمل انسان دارا بودن صلاحيت و استعداد مىباشد
٥٢٥ ص
(٣٠٧)
پاسخ به اين پرسش كه چرا خداى حكيم و عليم چنين بار سنگينى را بر انسان ظلوم و جهول بار كرد
٥٢٦ ص
(٣٠٨)
اقوال مختلف مفسرين در تفسير آيه إنا عرضنا الأمانة و مراد از امانت و عرض آن
٥٢٩ ص
(٣٠٩)
بحث روايتى روايات و اقوالى در باره مقصود از اذيت بنى اسرائيل به موسى
٥٣١ ص
(٣١٠)
دو روايت در باره امانتى كه خدا عرضه كرد و توضيحى در باره اينكه مقصود از آن امانت، ولايت امير المؤمنين
٥٣٢ ص
(٣١١)
(34) سوره سبا مكى است و 54 آيه دارد
٥٣٤ ص
(٣١٢)
سوره سبإ(34) آيات 1 تا 9
٥٣٤ ص
(٣١٣)
ترجمه آيات
٥٣٤ ص
(٣١٤)
بيان آيات موضوعاتى كه در سوره مباركه سبا از آن بحث شده
٥٣٥ ص
(٣١٥)
استدلال بر بعث و جزا با استناد به عموميت ملك، و كمال علم خداى تعالى
٥٣٦ ص
(٣١٦)
استهزاى كفار پيامبر اكرم
٥٣٩ ص
(٣١٧)
سوره سبإ(34) آيات 10 تا 21
٥٤٣ ص
(٣١٨)
ترجمه آيات
٥٤٤ ص
(٣١٩)
بيان آيات بيان آيات مربوط به نعمتهايى كه خداوند به داوود و سليمان
٥٤٥ ص
(٣٢٠)
داستان قوم سبا كه متنعم بودند و كفران نمودند و هلاك و نابود گشتند
٥٤٨ ص
(٣٢١)
پيروى از شيطان اختيارى بوده و معيارى براى تميز مؤمن به آخرت از شاك در آن است
٥٥٢ ص
(٣٢٢)
بحث روايتى(روايتى در باره مواهب خداوند به داود و سليمان
٥٥٣ ص
(٣٢٣)
سوره سبإ(34) آيات 22 تا 30
٥٥٦ ص
(٣٢٤)
ترجمه آيات
٥٥٦ ص
(٣٢٥)
بيان آيات ابطال الوهيت آلهه مشركين با استدلال به اينكه آنها دعاى كسى را اجابت مىكنند
٥٥٧ ص
(٣٢٦)
توضيح معناى اينكه فرمود و لا تنفع الشفاعة عنده إلا لمن أذن له
٥٥٩ ص
(٣٢٧)
تفسير آيه حتى إذا فزع عن قلوبهم كه تذلل و خشيت ملائكه در مقابل خداوند را حكايت مىكند و از آن، اختلاف مراتب ملائكه استفاده مىشود
٥٦٠ ص
(٣٢٨)
اقوال ديگر در تفسير و بيان مراد اين آيه شريفه
٥٦٣ ص
(٣٢٩)
احتجاج ديگرى عليه مشركين با پرسش از خود مشركين در باره روزى دهنده آنان
٥٦٤ ص
(٣٣٠)
احتجاج ديگر خدايان خود را به من نشان بدهيد
٥٦٦ ص
(٣٣١)
معناى آيه و ما أرسلناك إلا كافة للناس و تقرير برهانى كه با بيان عموميت رسالت پيامبر
٥٦٧ ص
(٣٣٢)
بحث روايتى(چند روايت در ذيل آيه حتى إذا فزع عن قلوبهم و آيه و ما أرسلناك إلا كافة للناس )
٥٦٩ ص
(٣٣٣)
سوره سبإ(34) آيات 31 تا 54
٥٧٢ ص
(٣٣٤)
ترجمه آيات
٥٧٣ ص
(٣٣٥)
بيان آيات
٥٧٥ ص
(٣٣٦)
گفتگو و مخاصمه ضعفاى كفار با بزرگانشان، در قيامت، كه گمراهى خود را متوجه بزرگان خود كرده بزرگانشان نيز خود را تبرئه مىكنند
٥٧٦ ص
(٣٣٧)
دروغگويى و پنهانكارى كفار در قيامت روز كشف اسرار است، از باب ظهور ملكات رذيله و عادات بد نفسانى است
٥٧٧ ص
(٣٣٨)
وجه اينكه مترفين گفتند ما عذاب نمىشويم و جواب به آنان با بيان اينكه كثرت مال و اولاد بدون ايمان و عمل صالح مانع از عذاب نيست
٥٧٩ ص
(٣٣٩)
سؤال خداوند از ملائكه(أ هؤلاء إياكم كانوا يعبدون) و بيزارى جستن ملائكه از عبادت مشركين
٥٨١ ص
(٣٤٠)
مقصود از اينكه مشركين به جن ايمان داشته آنها را عبادت مىكردهاند
٥٨٢ ص
(٣٤١)
اصرار و پا فشارى مشركين در پيروى هوى و مقاومت بدون دليل در برابر حق و موعظه پيامبر
٥٨٤ ص
(٣٤٢)
وصف حال مشركين در ساعت مرگ كه از سلطه خدا مفرى نداشته، ايمان دير هنگامشان سودى به حالشان نمىرساند
٥٨٨ ص
(٣٤٣)
بحث روايتى رواياتى در باره انفاق و صدقه دادن
٥٩٠ ص
(٣٤٤)
رواياتى در باره اينكه آيات و لو ترى إذ فزعوا ناظر بر فرو رفتن لشكر سفيانى در زمين(در زمان ظهور حضرت مهدى عج ) مىباشد
٥٩٢ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص

ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٤٢٧ - بيان آيات بيان آيات مربوط به داستان جنگ احزاب(خندق)

بيان آيات [بيان آيات مربوط به داستان جنگ احزاب (خندق)]

در اين آيات، داستان جنگ خندق، و به دنبالش سرگذشت بنى قريظه را آورده، و وجه اتصالش به ما قبل اين است كه در اين آيات نيز در باره حفظ عهد و پيمان‌شكنى گفتگو شده است.

( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ) ...(بَصِيراً ) اين آيه مؤمنين را يادآورى مى‌كند كه در ايام جنگ خندق چه نعمتها به ايشان ارزانى داشت، ايشان را يارى، و شر لشكر مشركين را از ايشان برگردانيد، با اينكه لشكريانى مجهز، و از شعوب و قبائل گوناگون بودند، از غطفان، از قريش، احابيش، كنانه، يهوديان بنى قريظه، بنى النضير جمع كثيرى آن لشكر را تشكيل داده بودند، و مسلمانان را از بالا و پايين احاطه كرده بودند، با اين حال خداى تعالى باد را بر آنان مسلط كرد، و فرشتگانى فرستاد تا بيچاره‌شان كردند.

كلمه اذ در جمله اذ جاءتكم ظرف است براى نعمت، يا براى ثبوت آن،(جاءَتْكُمْ جُنُودٌ)، لشكرهايى از هر طائفه به سر وقتتان آمدند، لشكرى از غطفان، لشكرى از قريش، و لشكريانى از ساير قبائل، فارسلنا اين جمله بيان آن نعمت است، و آن عبارت است از فرستادن باد كه متفرع بر آمدن لشكريان است، و چون متفرع بر آمدن آنها است، حرف فاء بر سر جمله آورد،(عَلَيْهِمْ رِيحاً)، فرستاديم بر آنان بادى، كه مراد از آن، باد صبا است، چون نسيمى سرد در شبهايى زمستانى بوده،(وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها) لشكرهايى كه شما ايشان را نمى‌ديديد، و آن ملائكه بودند كه براى بيچاره كردن لشكر كفر آمدند، (وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً)- و خدا به آنچه مى‌كنيد بيناست .

(إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ ...) لشكرى كه از بالاى سر مسلمانان يعنى از طرف مشرق مدينه آمدند، قبيله غطفان، و يهوديان بنى قريظه، و بنى نضير بودند، و لشكرى كه از پايين مسلمانان آمدند، يعنى از طرف غرب مدينه آمدند، قريش و هم پيمانان آنان از احابيش و كنانه بودند، و بنا بر اين جمله‌(إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ) عطف بيان است براى جمله‌(إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ).

و جمله‌(إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ) عطف بيان ديگرى است براى جمله‌(إِذْ جاءَتْكُمْ ...)، و كلمه زاغت از زيغ بصر است، كه به معناى كجى ديد چشم‌