(وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ)[١] و آياتى ديگر نظير آن، در مقام بيان آن است، تفسير ضعيفى است براى اينكه گفتيم آيه مطلق است، و همه شؤون دنيايى و دينى را شامل مى‌شود.

و همچنين آن تفسير ديگر كه گفته‌اند[٢]: مراد نافذتر بودن حكم آن جناب نسبت به حكمى كه مؤمنين عليه يكديگر مى‌كنند، مى‌باشد هم چنان كه در آيه‌(فَسَلِّمُوا عَلى‌ أَنْفُسِكُمْ)[٣] منظور سلام كردن به يكديگر است، پس به گفته اين مفسرين برگشت معناى آيه مورد بحث به اين است كه رسول خدا ٦ بر مؤمنين ولايت دارد، ولايتى كه فوق ولايت آنان نسبت به يكديگر است، كه آيه‌(وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ)[٤] بر آن دلالت دارد اين قول نيز ضعيف است براى اينكه سياق با آن مساعد نيست.

(وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ)- اينكه زنان رسول خدا ٦ مادران امتند، حكمى است شرعى و مخصوص به آن جناب، و معنايش اين است كه همانطور كه احترام مادر، بر هر مسلمان واجب، و ازدواج با او حرام است، همچنين احترام همسران رسول خدا ٦ بر همه آنان واجب، و ازدواج با آنان بر همه حرام است، و در آيات بعد به مساله حرمت نكاح با آنان تصريح نموده و مى‌فرمايد(وَ لا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَداً).

پس تشبيه همسران رسول خدا ٦ به مادران، تشبيه در بعضى از آثار مادرى است، نه همه آنها، چون مادر به غير از وجوب احترام و حرمت نكاح، آثار ديگرى نيز دارد، از فرزند خود ارث مى‌برد، و فرزند از او ارث مى‌برد، و نظر كردن به روى او جائز است، و با دخترانى كه از شوهر ديگر دارد نمى‌شود ازدواج كرد، چون خواهر مادرى آدمى است، و نيز پدر و مادر مادر، جد و جده آدمى است، و برادرانش دايى، و خواهرانش خاله انسان است، ولى همسران رسول خدا ٦ به غير از آن دو حكم، احكام ديگر مادرى را ندارند.

( وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‌ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ‌) ...(مَسْطُوراً ) كلمه ارحام جمع رحم است، كه همان عضوى از زنان است كه نطفه شوهر را در

[١] هيچ رسولى نفرستاديم مگر براى آنكه به اذن خدا اطاعت شود. سوره نساء، آيه ٦٤.

[٢] روح البيان، ج ٧، ص ١٣٨.

[٣] پس به خودتان سلام كنيد. سوره نور، آيه ٦١.

[٤] مردان و زنان مؤمن بعضى بر بعض ديگر ولايت دارند. سوره برائت، آيه ٧١.