ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٤٦ - بحث روايتى(نقد رواياتى كه در ذيل آيه غلبت الروم و شرط بندى با مشركين بر سر غلبه روم نقل شده)

اعراف كه فرموده:(قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ)[١] حرام است و با در نظر داشتن اين كه سوره اعراف از سوره‌هاى قديمى قرآن است كه در مكه نازل شده محال است كه رسول خدا ٦ به ابى بكر اشاره كرده باشد كه با مشركين قمار و شرطبندى كند.

و به فرض هم كه حرمت قمار در اواخر عمر رسول خدا ٦ نازل شده باشد، اشكال ديگرى كه بر اين روايات وارد است، اين كلام رسول خدا ٦ است كه به ابى بكر فرموده باشد: اين حرام است، ببر و صدقه بده، چون اين حرف را با هيچ يك از موازين فقهى نمى‌شود تصحيح كرد، مگر چيزى كه مال مردم و حرام است مى‌شود صدقه داد؟ آن گاه براى رفع اين اشكال دست و پاى زيادى زده‌اند، ولى هر چه بيشتر دست و پا كرده‌اند اشكال بزرگتر شده است، اشكال ديگرى كه به روايت وارد است اين است كه: فارسيان را بت‌پرست دانست در حالى كه فارسيان هر چند مشرك بودند اما بت براى خود درست نكرده بودند.

و در تفسير قمى در ذيل آيه‌(يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ) گفته: يعنى دنياى حاضر را مى‌بينند، و در باره آخرت، خود را به غفلت مى‌زنند[٢].

و در خصال آمده كه از امام صادق از معناى آيه‌(أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ) پرسيدند، فرمود: يعنى آيا در قرآن نظر نمى‌كنند[٣].

و در تفسير قمى در ذيل جمله:(وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ) گفته: يعنى به سوى جهنم و بهشت‌[٤].

[١] بگو جز اين نيست كه پروردگارم همه فاحشه‌ها را چه ظاهرى باشد و چه پنهانى، و نيز اثم و ستم را حرام كرده است. سوره اعراف، آيه ٣٣.

[٢] تفسير قمى، ج ٢، ص ١٥٣.

[٣] خصال، ج ٢، ص ٤٥٥، حديث ١٠٢( ط علميه اسلاميه).

[٤] تفسير قمى، ج ٢، ص ١٥٣.