جاذبه و دافعه علی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠
بشتر نمیکند . اما گمان نمیکنم این امر بتواند بهانهای باشد که دیگران را
رنج بدهیم تا به راه مفیدی قدم نهند ، زیرا غالبا نتیجه معکوس بخشد و
انسان را درهم میشکند . در این مورد بهتر است خود را تسلیم تصادفات
کنیم که در سر راه ما پیش میآید ( ١ " .
چنانکه میدانیم در تعلیمات اسلامی به آثار و فوائد مصائب و بلایا زیاد
اشاره شده و نشانهای از لطف خدا معرفی شده است ، اما به هیچوجه به کسی
اجازه داده نشده است که به این بهانه مصیبتی برای خود و یا برای دیگران
به وجود آورد .
به علاوه ، تفاوتی میان عشق و مصیبت هست ، و آن اینکه عشق بیش از هر
عامل دیگری " ضد عقل " است ، هر جا پا گذاشت عقل را از مسند حکومتش
معزول میکند . اینست که عقل و عشق در ادبیات عرفانی به عنوان دو رقیب
معرفی میگردند . رقابت فیلسوفان با عرفا که آنان به نیروی عقل ، و اینان
به نیروی عشق اتکاء و اعتماد دارند از همین جا سرچشمه میگیرد . در
ادبیات عرفانی همواره در این میدان رقابت ، عقل محکوم و مغلوب شناخته
شده است .
سعدی میگوید :
| نیکخواهانم نصیحت میکنند |
| خشت بر دریا زدن بیحاصل است |
| شوق را بر صبر قوت غالب است |
| عقل را بر عشق دعوی باطل است |
[١] زناشوئی و اخلاق ، صفحه . ١٣٤