&gt " پس چرا از هر گروهی از ایشان دسته‌ای کوچ نمی‌کنند تا در دین تفقه‌ کنند ؟ " . درک ساده چیزی را " تفقه در آن " نمی‌گویند بلکه تفقه درک‌ با اعمال نظر و بصیرت است . ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا »أ ٨ : . ٢٩ " اگر تقوای الهی داشته باشید خدا در جان شما نوری قرار می‌دهد که مایه‌ تشخیص و تمیز شما باشد " . و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا »أ ٢٩ : . ٦٩ " آنانکه در راه ما کوشش کنند ما راههای خود را به آنها می‌نمایانیم‌ " . خوارج درست در مقابل این طرز تعلیم قرآنی که می‌خواست فقه اسلامی‌ برای همیشه متحرک و زنده بماند جمود و رکود را آغاز کردند ، معارف‌ اسلامی را مرده و ساکن درک کردند و شکل و صورتها را نیز به داخل اسلام‌ کشاندند . اسلام هرگز به شکل و صورت و ظاهر زندگی نپرداخته است . تعلیمات اسلامی‌ همه متوجه روح و معنی ، و راهی است که بشر را به آن هدفها و معانی‌ می‌رساند . اسلام هدفها و معانی و ارائه طریقه رسیدن به آن هدفها را در قلمرو خود گرفته و بشر را در غیر این امر آزاد گذاشته است و به این‌ وسیله از هر گونه تصادمی با توسعه تمدن و فرهنگ پرهیز کرده است . در اسلام یک وسیله مادی و یک شکل ظاهری نمی‌توان یافت که جنبه " تقدس " داشته باشد و مسلمان وظیفه خود بداند که آن شکل و ظاهر را حفظ نماید . از این رو ، پرهیز از تصادم با مظاهر توسعه علم و تمدن یکی از جهاتی است که کار انطباق این دین را با مقتضیات زمان آسان کرده و مانع‌ بزرگ جاوید ماندن را از میان بر می‌دارد . این همان درهم آمیختن تعقل و تدین است . از طرفی اصول را ثابت و پایدار گرفته و از طرفی آنرا از شکلها جدا کرده است . کلیات را به دست‌ داده است . این کلیات مظاهر گوناگونی دارند و تغییر مظاهر ، حقیقت را تغییر نمی‌دهد . اما تطبیق حقیقت بر مظاهر و مصادیق خود هم آنقدر ساده نیست که کار همه کس باشد بلکه نیازمند درکی عمیق و فهمی صحیح است و خوارج مردمی‌ جامد فکر بودند و ماوراء آنچه می‌شنیدند یارای درک نداشتند و لذا وقتی‌ امیرالمؤمنین ، ابن عباس را فرستاد تا با &gt