اظهار نظر کنند . اینها نه از مهاجرینند که از خانه‌های خود به خاطر اسلام‌ مهاجرت کردند و نه از انصار که مهاجرین را در جوار خود پذیرفتند " . پیدایش طبقه جاهل مسلک مقدس ماب که خوارج جزئی از آنها بودند برای‌ اسلام گران تمام شد . گذشته از خوارج که با همه عیبها از فضیلت شجاعت و فداکاری بهره‌مند بودند ، عده‌ای دیگر از این تیپ متنسک به وجود آمد که‌ این هنر را هم نداشت . اینها اسلام را به سوی رهبانیت و انزوا کشاندند ، بازار تظاهر و ریا را رائج کردند . اینها چون آن هنر را نداشتند که شمشیر پولادین بر روی صاحبان قدرت بکشند شمشیر زبان را بر روی صاحبان فضیلت‌ کشیدند . بازار تکفیر و تفسیق و نسبت بی‌دینی به هر صاحب فضیلت را رائج‌ ساختند . به هر حال یکی از بارزترین ممیزات خوارج جهالت و نادانیشان بود . از مظاهر جهالتشان ، عدم تفکیک میان ظاهر یعنی خط و جلد قرآن و معنی قرآن‌ بود . لذا فریب نیرنگ ساده معاویه و عمر و عاص را خوردند . در این مردم جهالت و عبادت توأم بود . علی می‌خواست با جهالت آنها بجنگد ، اما چگونه ممکن بود جنبه زهد و تقوا و عبادت اینها را از جنبه‌ جهالتشان تفکیک کرد ، بلکه عبادتشان عین جهالت بود . عبادت توأم با جهالت از نظر علی که اسلام شناس درجه اول است ارزشی نداشت . لهذا آنها را کوبید و وجهه زهد و تقوا و عبادتشان نتوانست سپری در مقابل علی قرار گیرد :