جاذبه و دافعه علی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧

٣ - مردمی که دافعه دارند اما جاذبه ندارند ، دشمن سازند اما دوست ساز نیستند . اینها نیز افراد ناقصی هستند ، و این دلیل بر اینست که فاقد خصائل مثبت انسانی می‌باشند زیرا اگر از خصائل

---

&gt چه بسا رفتاری ناهنجارتر را از فرزندان و بچه‌های دیگران ببیند ولی‌ هیچگونه احساسی را در مقابل ندارد . در مورد فرزندش خشمگین شد زیرا که‌ علاقه داشت ولی در مورد دیگران به خشم نیامد چون علاقه نبود . و از طرفی علاقه‌ها گاهی کاذب است یعنی احساسی است که عقل بر آن‌ حکومت ندارد کما اینکه در قرآن می‌فرماید : و لا تأخذکم بهما رأفه فی دین الله ». / ٢٤ : . ٢ در اجرای قانون الهی رأفت و مهرتان به مجرم گل نکند . زیرا اسلام‌ همانگونه که نسبت به افراد علاقه می‌ورزد به اجتماع نیز علاقمند است . بزرگترین گناه ، گناهی است که در نظر انسان کوچک آید و بی‌اهمیت تلقی‌ گردد . امیر المؤمنین می‌فرماید : " اشد الذنوب ما استهان به صاحبه » " . (نهج البلاغه ، حکمت ٣٤٠). سختترین گناهان گناهی است که گناهکار آنرا آسان و ناچیز پندارد . شیوع‌ گناه تنها چیزی است که عظمت گناه را از دیده‌ها می‌برد و آن را در نظر فرد ناچیز جلوه می‌دهد . و لذا اسلام می‌گوید هنگامی که گناهی انجام گرفت و این گناه در خفاء کامل نبود و افرادی بر آن آگاهی یافتند باید گناهکار مورد سیاست قرار گیرد یا حد بخورد و یا تعزیر شود . در فقه اسلامی به طور کلی گفته‌اند ترک‌ هر واجب و انجام هر حرامی اگر حد برای آن تعیین نشده تعزیر دارد . " تعزیر " کیفر کمتر از مقدار " حد " است که بر طبق نظریه حاکم تعیین‌ می‌گردد . در اثر گناه یک فرد و اشاعه آن ، اجتماع یک قدم به گناه نزدیک شد و این از بزرگترین خطرات است برای آن . پس باید گناهکار را به مقتضای‌ اهمیت گناهش کیفر داد تا باز اجتماع به راه بر گردد و عظمت گناه از دیده‌ها بیرون نرود . بنابر این خود کیفر و نقمت ، مهری است که نسبت به اجتماع مبذول‌ می‌گردد .