در اینجا امیرالمؤمنین از دو نظر بر آنان عیب می‌گیرد و دافعه او از دو سو آنان را دفع می‌کند : یکی از این نظر که گناه را به غیر مقصر نیز تعمیم‌ داده‌اند و او را به مؤاخذه گرفته‌اند و دیگری از این نظر که ارتکاب گناه‌ را موجب کفر و خروج از اسلام دانسته یعنی دائره اسلام را محدود گرفته‌اند که هر که پا از حدود برخی مقررات بیرون گذاشت از اسلام بیرون رفته است‌ .
علی در اینجا تنگ نظری و کوته بینی را محکوم کرده و در حقیقت پیکار علی با خوارج ، پیکار با این طرز اندیشه و فکر است نه پیکار با افراد ، زیرا اگر افراد این چنین فکر نمی‌کردند علی نیز این چنین با آنها رفتار نمی‌کرد . خونشان را ریخت تا با مرگشان آن اندیشه‌های نیز بمیرد ، قرآن‌ درست فهمیده شود و مسلمانان ، اسلام و قرآن را آنچنان ببینند که هست و قانونگزارش خواسته است .
در اثر کوته بینی و کج فهمی بود که از سیاست قرآن به نیزه کردن گول‌ خوردند و بزرگترین خطرات را برای اسلام به وجود آوردند و علی را که‌ می‌رفت تا ریشه نفاقها را بر کند و معاویه و افکار او را برای همیشه‌ نابود سازد ، از جنگ بازداشتند و به دنبال آن چه حوادث شومی که بر جامعه اسلامی رو آورد [١] ؟

[١] حوادثی که بر عالم اسلام رو آورد آنچه در ارزیابی بیشتر جلب توجه‌ می‌کند ضربه‌های روحی و معنوی است که بر مسلمین وارد آمد . قرآن کریم زیر بنای دعوت اسلامی را بر بصیرت و تفکر قرار داده بود و قرآن خود راه‌ اجتهاد و درک عقل را برای مردم باز گذاشته بود . فلولا نفر من کل فرقه منهم طائفة لیتفقهوا فی الدین ». / ٩ : ١٢٢ &gt