جاذبه و دافعه علی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦
خود یک یک علفهای هرزه را بکند ، یا مثل کسی که میخواهد گندم را با دست خود از ریگ و کلوخ پاک کند - و آنگاه آنها را از خرمن هستیش پاک کند . طبق این روش باید با صبر و حوصله و دقت و حساب و اندیشه ، تدریجا مفاسد اخلاقی را زایل کرد و غشها را از طلای وجود پاک کرد و شاید بتوان گفت که برای عقل امکان پذیر نیست که از عهده برآید . فیلسوفان ، اصلاح اخلاق را از فکر و حساب میخواهند ، مثلا میگویند : عفت و قناعت باعث عزت و شخصیت انسان است در نظر مردم ، و طمع و آز موجب ذلت و پستی است . یا میگویند علم موجب قدرت و توانائی است ، علم چنین است و علم چنان ، " خاتم ملک سلیمان است علم " ، علم چراغی است فرا راه انسان که راه را از چاه روشن میکند . و یا میگویند حسد و بدخواهی بیماری روحی است ، از نظ ر اجتماعی عواقب سوئی را دنبال خواهد داشت و از این قبیل سخنان . شک نیست که این راه ، راه صحیحی است و این وسیله ، وسیله خوبی است ، اما سخن در میزان ارزش این وسیله خوبی است با مقایسه با یک وسیله دیگر . همچنان که اتومبیل مثلا وسیله خوبی است ، اما در مقام مقایسه با هواپیما مثلا باید دید ارزش این وسیله در چه حد است . ما قبلا درباره ارزش راه عقل از نظر راهنمائی ، یعنی از این نظر که چه اندازه استدلالات به اصطلاح عقلی در مسائل اخلاقی واقع نما است و صحیح است و مطابق است و خطا و اشتباه نیست ،