²مؤمنا و لا مشرکا ، اما المؤمن فیمنعه الله بایمانه و اما المشرک فیقمعه‌ الله بشرکه ، و لکنی اخاف علیکم کل منافق الجنان عالم اللسان ، یقول ما تعرفون و یفعل ما تنکرون » [١] .
" پیغمبر به من گفت من بر امتم از مؤمن و مشرک نمی‌ترسم . زیرا مؤمن‌ را خداوند به سبب ایمانش باز می‌دارد و مشرک را به خاطر سرکش خوار می‌کند ، و لکن بر شما از هر منافق دل دانا زبان می‌ترسم که آنچه را می‌پسندید می‌گوید و آنچه را ناشایسته می‌دانید می‌کند " .
در اینجا رسول الله از ناحیه نفاق و منافق اعلام خطر می‌کند ، زیرا عامه‌ امت بی خبر و ناآگاهند و از ظاهرها فریب می‌خورند [٢] .

[١] نهج البلاغه ، نامه . ٢٧ [٢] و لذا در طول تاریخ اسلام می‌بینیم هر وقت مصلحتی به خاطر مردم و اصلاح وضع اجتماعی و دینی آنان قیام کرده است و منافع سودجویان و بیداد گران به مخاطره افتاده است ، آنها بلا فاصله لباس قدس پوشیده‌اند و به‌ تقوی و دین تظاهر کرده‌اند . مأمون الرشید ، خلیفه عباسی که عیاشیها و اسرافهای او در تاریخ‌ زمامداران معروف و مشهور است ، چون علویان را می‌بیند که دست به نهضت‌ زده‌اند ، جبه‌اش را وصله می‌زند و با لباس وصله دار در اجتماعات ظاهر می‌گردد که ابوحنیفه اسکافی که از درهم و دینار او نیز استفاده نکرده و بهره‌ای نبرده است ، مأمون را بر این کار می‌ستاید و مدح می‌گوید :

مأمون ، آن کز ملوک دولت اسلام

هرگز چون او ندید تازی و دهقان

جبه‌ای از خز بداشت برتن و چندان

سوده و فرسوده گشت بر وی و خلقان

مر ندما را از آن فزود تعجب

کردند از وی سؤال از سبب آن

گفت زشاهان حدیث ماند باقی

در عرب و در عجم نه توزی و کتان

&gt