مشكات هدايت - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٨ - هدايت هماهنگ با فطرت

شرح حديث:

اين حديث به نكته مهمّى اشاره دارد. بعضى به سوء ظن و بدبينى عادت دارند و به تعبير امروزى همه چيز را تاريك مى‌بينند و مى‌گويند نجات پيدا كردن بشر، با وجود شيطان گمراه كننده و هواى نفس و آلودگى‌هاى زمان و مكان جاى تعجّب است؛ يعنى اصل بر آلودگى هاست و امّا هدايت خلاف اصل است و تعجّب دارد. افرادى كه اين گونه فكر مى‌كنند، از نظر ما افكارشان شيطانى است، كما اين كه «حسن بصرى» شخصى بود كه افكار شيطانى داشت.

داستان او با حضرت على عليه السلام معروف است؛ حضرت به او فرمودند: چرا در جنگ جمل شركت نكردى؟ گفت: من براى شركت در جنگ بيرون آمدم ولى ديدم يك نفر صدا مى‌زند در اين جنگ قاتل و مقتول هر دو در آتش هستند. حضرت در جواب فرمودند: درست است اين همان برادر تو شيطان بوده كه چنين ندايى داده تا تو را گمراه كند. يكى از عوامل فساد در دوران على عليه السلام همين شخص بود كه از فقها و مفسّران اهل سنّت شمرده مى‌شود.

اولياء اللّه اين گونه فكر نمى‌كنند، بلكه معتقدند حق اين است كه همه مردم بايد اهل نجات باشند، چرا كه رحمت واسعه الهى سبب شده تا خداوند صدو بيست و چهار هزار پيامبر و اين همه كتابهاى آسمانى به خصوص قرآن را بفرستد، علاوه بر اين به انسان عقل و هوش داده كه اگر از آن استفاده كند، بر نفس مسلّط مى‌شود؛ همچنين فطرت پاكى به‌