مشكات هدايت - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٧ - برترين مقام
مىفرمايد اوّلين قدم در نصيحت اين است كه:
ارشاده إلى مصالح دينيه و دنياه و تعليمه إذا كان جاهلًا و تنبيهه إذا كان غافلًا، يعنى از نظر فكرى كمك كند و راه و چاه را نشان دهد و اگر جاهل است به او بياموزد و اگر غافل است او را متنبّه كند.
ارشاد به مصالح دين و دنيا از دو راه است گاهى جاهل است كه او را تعليم مىكند و گاهى عالم است ولى غفلت كرده و او را متوجّه مىكند.
بسيارى از افراد راه و چاه را نمىدانند كه بايد به آنها آموخت و بسيارى هستند كه مىدانند ولى غافلند كه بايد آنها را از غفلت بيدار كرد.
مرحله ديگر نصيحت اين است كه:
و الذبّ عنه و عن أعراضه إذا كان ضعيفاً، و اگر ضعيف است از او دفاع كند. حال با توجّه به اين تعاليم بايد دقّت كنيم و ببينيم كه آيين مردمى كدام است؟ امروز هر كسى مىخواهد به جايى برسد، شعار مردم را سر مىدهد. روايت مىفرمايد كسى كه بيش از همه خيرخواه مردم است روز قيامت از همه برتر است.
در روايت تعبير «امشاهم» جالب است، يعنى حرف نزند بلكه عمل و اقدام كند و همچنين تعبير «لخلقه» قابل توجّه است، يعنى نه فقط مسلمانها بلكه تمام انسانها و حتّى شايد غير انسانها را هم شامل شود.
نكته ديگرى كه از اين روايت فهميده مىشود اين كه ابتدا خودش عالم، آگاه و اهل عمل باشد، همان گونه كه شاعر در اين زمينه مىگويد:
|
آموزگار خلق شدى امّا |
نشناختهاى خود الف و با را |