آيات ولايت در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٣ - اشكال پنجم چرا تمام ضميرهاى آيه جمع است؟

بهترين قرينه بر استعمال لفظ جمع در موردى است كه بايد لفظ مفرد بيايد.

ثانياً: در آيات قرآن مجيد بطور گسترده صيغه جمع در جايى كه بايد مفرد استعمال شود به كار رفته است؛ براى نمونه هفت مورد آن را متذكّر مى‌شويم:

١- در آيه ٢١٥ سوره بقره مى‌خوانيم:

يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَ الْاقْرَبِينَ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينَ وَ ابْنِ السَّبِيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَانَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ‌

(اى پيامبر ما) از تو سؤال مى‌كنند چه چيزى انفاق كنند، بگو: «هر خير و نيكى (و سرمايه سودمند مادّى و معنوى كه انفاق مى‌كنيد، بايد براى پدر و مادر و نزديكان و يتيمان و مستمندان و درماندگان در راه باشد.» و هر كار خيرى كه انجام دهيد، خداوند از آن آگاه است (لازم نيست تظاهر كنيد، او مى‌داند).

در اين آيه شريفه صيغه‌هاى‌ «يسألونك، ينفقون، انفقتم و ما تفعلوا» بصورت جمع آمده است و در ابتدا به نظر مى‌رسد كه جمعى از مسلمانان سؤال فوق را طرح كردند، ولى طبق شأن نزول آيه، يك نفر بيشتر اين سؤال را مطرح نكرد و او شخص ثروتمندى به نام «عمرو بن جموح» بود. [١] بنابراين، در اين آيه شريفه لفظ جمع به جاى مفرد آمده است؛ حال يا به جهت عظمت كار، كه انفاق مى‌باشد، و يا به منظور احترام به سؤال‌كننده كه عمرو بن جموح مى‌باشد.

نكته: مطلب جالبى كه در اين آيه شريفه به چشم مى‌خورد اين كه خداوند در پاسخ به سؤال عمرو بن جموح به مطلب ديگرى مى‌پردازد، زيرا عمرو از نوع مالى كه انفاق مى‌شود سؤال مى‌كند و خداوند از كسانى كه بايد به آنها انفاق شود سخن مى‌گويد. پيام اين نوع پاسخ، اهمّيّت مصرف انفاق است، كه انسان در درجه اوّل پدر و مادر و نزديكان و بستگان خويش را در نظر بگيرد و به سراغ آنها برود و سپس به ديگران بپردازد.

٢- خداوند متعال در آيه ٢٧٤ سوره بقره مى‌فرمايد:

[١] الكشّاف، جلد ١، صفحه ٢٥٧.