آيات ولايت در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٠ - آمادگى با تمام قوا
دشمن مكر و حيله كرد، مسلمانان غافلگير نشوند؛ مثل اين كه دشمن در موقعيّت ضعيفى قرار گرفته و براى تجديد قواى نظامى خويش و سازماندهى جديد آنها، پيشنهاد صلح دروغين مىكند و مدّتى مسلمانان را سرگرم گفتوگوهاى صلح مىنمايد تا پس از آمادگى مجدّد ضربهاى بر مسلمانان وارد سازد؛ در اينجا اگر مسلمانان توان نظامى خويش را، حتّى به هنگام صلح حفظ كنند، غافلگير نخواهند شد و توطئه دشمن را دفع مىكنند. حضرت على عليه السلام نيز در فرمان مالك اشتر، پس از اين كه به فرمانده شجاع خويش توصيه مىكند از هر موقعيّتى كه جهت صلح پيش مىآيد استفاده نمايد، به او هشدار مىدهد كه در هنگام صلح نيز از توطئههاى دشمن غفلت نكند. [١]
خداوند سپس در پايان آيه مىفرمايد: (اگر بخواهند تو را فريب دهند) خداوند براى تو كافى است؛ او همان كسى است كه تو را، با يارى خود و مؤمنان، تقويت كرد.
«وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ»- اى پيامبر ما! خداوندى پشتيبان توست كه بين قلبهاى متفرّق و از هم جداى مؤمنان الفت ايجاد كرده است، دلهايى كه آن قدر با هم عداوت و دشمنى داشتند كه اگر تمام ثروت روى زمين را خرج مىكردى، قادر بر تأليف قلوب آنها نبودى! ولى خداوند عزيز و حكيم اين كار را انجام داده است و اين نعمت بسيار بزرگى براى تو و همه مسلمانان است.
آيات چهارگانه فوق بحثهاى زيادى دارد كه به همين مقدار قناعت نموده، به مباحث ديگر مىپردازيم.
[١] در قسمتهاى پايانى عهدنامه مالك اشتر مىخوانيم:
«و لا تدفعنّ صلحاً دعاك اليه عدوّك و للّه فيه رضى ... و لكن الحذر كلّ الحذر من عدوّك بعد صلحه، فانّ العدوّ ربّما قارب ليتغفّل فخذ بالحزم، و اتّهم فى ذلك حسن الظّن؛ هرگز صلحى را كه از جانب دشمن پيشنهاد مىشود و رضاى خدا در آن است رد مكن، ... امّا زنهار! زنهار! سخت از دشمنت پس از پيمان صلح برحذر باش! چرا كه دشمن گاه نزديك مىشود (و پيمان صلح مىبندد) تا غافلگيرت سازد، بنابراين دورانديشى را به كار گير، و در اين موارد روح خوشبينى را كنار بگذار!» (نهج البلاغه، نامه ٥٣).