پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به هنگام عزيمت به جنگ تبوك تصميم گرفت على عليه السلام را در مدينه به جاى خود بگذارد و با بقيّه مسلمانان به سمت ميدان جنگ تبوك برود. [١] على عليه السلام (با اين كه فلسفه اين كار پيامبر صلى الله عليه و آله را مى‌دانست، ولى براى اين كه جلوى تبليغات سوء منافقان را بگيرد) به پيامبر عرض كرد: من را در مدينه در كنار زنها و بچّه‌ها مى‌گذاريد و از فضيلت اين جهاد بزرگ محروم مى‌كنيد و همراه ساير مسلمانان به جنگ مى‌رويد!

پيامبر صلى الله عليه و آله در پاسخ فرمود:

أَ ما تَرْضى‌ أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزَلَةِ هارُونَ مِنْ مُوسى‌، حِينَ قالَ: اخْلُفْنِي في قَوْمِي وَ أَصْلِحْ، فَقالَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اولُوا الْامْرِ مِنْكُمْ‌

آيا راضى نمى‌شوى كه نسبت تو به من، همانند نسبت هارون با موسى باشد، به هنگامى كه عازم كوه طور شد (و از ايجاد آشوب و بلوا در قومش بيمناك بود و چنين هم شد و داستان گوساله سامرى پيش آمد، بدين جهت) به برادرش هارون گفت: تو جانشين من در قوم و قبيله‌ام باش و مواظب امور باش تا بازگردم. خداوند نيز در اين باره مى‌فرمايد: و اولو الامر منكم. [٢]

يعنى اولو الامر ناظر به كار توست و تو اولو الامر هستى.

نتيجه اين كه، آيه شريفه با قطع نظر از روايات دلالت دارد كه اولو الامر بايد شخص معيّن و معصومى باشد كه از سوى پروردگار نصب شده باشد و در سايه روايات فهميديم كه منظور از آن فرد معيّن و منصوب از ناحيه خداوند متعال، ائمّه دوازدهگانه شيعه، يعنى على عليه السلام و يازده فرزندش، مى‌باشند.

سؤالات و پاسخ‌ها

سؤالات مختلف و متعدّدى پيرامون اين آيه شريفه مطرح شده كه مهمترين‌

[١] علّت اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله على عليه السلام را در مدينه به جاى خود گذاشت اين بود كه ميدان جنگ تبوك فاصله زيادى از مدينه داشت و احتمال اين كه در غيبت پيامبر و مسلمانان، منافقانى كه در مدينه باقى مى‌ماندند با منافقان خارج از مدينه همدست شوند و بلوايى بپاكنند، وجود داشت. بدين جهت قوى ترين فرد امّت خويش را به جاى خويش نهاد.

[٢] احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٤٣٥.