سلوك : راه رفتن و در بردن چيزى در چيزى ، كقوله تعالى : « اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ » . [١] يعنى : پس كه باشد راه نماينده من و دربرنده و داخل كننده من در روشن ترين راهى به سوى معرفت ذات و صفات و آلا و نعما و شرايع و احكام دين تو كه راه شريعت حضرت مصطفى وائمه هدا باشد ؟ پس ادلّه و براهين به حدّى رسانيده اى و بر وجهى نموده اى كه سبب معرفت و موجب علم من شده ، كه گويا معلوم را به رأى العين مى بينم . و در اين فقره شريفه ، هدايت و توفيق و ارشاد و اعتماد [ و سؤال و دعا ]و التجا و ابتهال مودَع است ؛ و چون بنده را سه حالت است : حالتى كه گذشته است ، و حالتى كه در آن است ، و حالتى كه خاتمه كار است ، و نسبت او با حالت گذشته و حالتى كه در آن است ، احتياج او به ايجاد و ابقاست ، و در حالتى كه در آن است ، احتياج او به حفظ و رزق و احسان است و در خاتمه ، احتياج او به عفو و غفران است ، پس اين دو فقره شريفه ، شامل همه هست كه اوّلاً ايجاد فرموده و بقا داده و نِعَم بى پايان در حال حيات مهيّا فرموده ، و هدايت و معرفت و توفيق داده ، و چون داخل در دين و راه شريعت حضرت مصطفى و ائمه هُدا فرموده ، پس از كمال رحمت و عفو و كَرَم ، قبول توبه خواهد فرمود و از معاصى خواهد گذشت و داخل روضه رضوان و بهشت جاويدان خواهد فرمود .

وَ إِنْ أَسْلَمْتْنِي أَنَاتُكَ لِقائِدِ الْأَمَلِ وَالْمُنَى / ١٦٨ /

إسلام : به خوارى واگذاشتن . أناة : به معنى حلم و سكون و تأنّى و مدارا و صبر و تأخير عقوبت آمده . قائد : كشنده . أمَل : اميد و آرزوها كه نفس ، آراسته و خواسته از هواهاى نفسانى و قرار داده ،

[١] سوره قصص ، آيه ٣٢ .