صنعت مُدبّر ليل و نهار كه با عدم تَلَمُّذ و تذكار و اَعوان و اَنصار بر همه اهل روزگار تَفَوُّق يافت و بر ايشان غالب گرديد و حق را ظاهر گردانيد و پرتو نور و ضيا بر عالميان انداخت و به معرفت مَبدأ و مَعاد ، ارشاد نمود و لمعات اِشراق نور هدايت او بر اهل هر ديار و ادوار تافت . و مؤيّدات بر اين معنى بسيار است ؛ [١] از جمله قوله تعالى : « وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا * وَالْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا * وَالنَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا » [٢] ؛ يعنى سوگند به آفتاب و تابش آن ، و سوگند به ماه ، چون پى آفتاب رود ، و سوگند به روز ، چون روشن گردانَد زمين را . در تفسير محمّد بن عبّاس ، روايت است از مجاهد ، از ابن عبّاس كه گفت : مراد به « وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا » پيغمبر صلى الله عليه و آله است و به « وَالْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا » على بن ابى طالب عليه السلام است و به « وَالنَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا » امام حسن و امام حسين عليهماالسلاماند . [٣] و باز مؤيّد اين معنى است خبرى كه در طريقين از رسول خدا مروى است كه : من در ميان شما مانند آفتابم و على [ بن ابى طالب ] مانند ماه ، چون آفتاب غائب شود به ماه هدايت جوييد و به وسيله او راه راست نجات طلبيد . و در خبر ديگر از حضرت صادق عليه السلام روايت است كه گفت : مراد به سماء / ٨٨ / در « وَالسَّماءِ وَمَا بَنَاهَا » [٤] رسول خداست كه خورشيد سپهر رسالت و فلكِ آفتاب

[١] ونعم ما قال : { شد به دنيا رخش چراغ افروزشب ما گشت از التفاتش روز } { باز فردا چراغ افروزدكه از آن ، جُرم عاصيان سوزد }[٢] سوره شمس ، آيه ١ ـ ٣ .[٣] ومؤيد اين معنى نيز مى تواند بود : « يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً * وَدَاعِياً إِلَى اللّه ِ بإِذْنِهِ وَسِرَاجاً مُّنِيراً » يعنى : اى پيغمبر برگزيده ، ما فرستاديم تو را گواه بر تصديق و تكذيب امت و مژده دهنده به رحمت ، و بيم كننده از عقوبت ، و خواننده بندگان به پرستش ما به فرمان ما ، و چراغى روشن كه به واسطه ضوء نور تو كفر ظلمتْ محو شود و تاريكى ضلالت به نور هدايت تو مبدّل گردد . « منه » .[٤] سوره شمس ، آيه ٥ .