آسيب شناخت حديث - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ٣٠ - درآمد

بازگويي اخلاق و آداب حقيقي دين، همواره محدوديتهايي داشته‌اند. امامان، در موارد بسياري، اجازه بيان آشکار و مبسوط و عمومي را نداشتند و ناگزير بودند بسياري از تعاليم خود را تنها در فضاي دوستانه و کوچک راويان و خود عرضه کنند. افزون بر اين، محدوديت تحميل‌شده از سوي حاکمان و يا ظرفيت اندک برخي مخاطبان، پيشوايان را گاه ناچار مي‌نمود که تنها بخشي از دانش خود را و به اندازه نياز، برنمايند و بخش بزرگي از آن را بپوشانند و يا حتي گاه خلاف آن را ابراز دارند. بر اين پايه، چه بسا تأخير بيان، توريه و کتمان و نيز تقيه و نسخ، ضرورت مي‌يافت و صدور حکم و بيان شريعت الهي، با مسائلي از اين دست، همراه مي‌شد. ما اين امور را يک به يک، تعريف خواهيم کرد و چگونگي آسيب‌پذيري حديث را از ناحيه هر يک، همراه با راه حلّ آن توضيح خواهيم داد. گفتني است اين موارد، در مجموع احاديث، فراوان نيستند و در مقايسه با آسيب‌هاي نقل و فهم حديث، بسي کمترند؛ اگر چه در ميان چند آسيب مربوط به مرحله صدور، تقيه فراواني نسبي بيشتري دارد. آسيبهاي مرحله نقل حديث که در جريان انتقال کتبي و شفاهي روايات رخ داده‌اند، بيشتر و اثرگذارترند. در فصل دوم از همين بخش، بيش از ده آسيب مرتبط با نقل حديث را آورده و براي همه آنها، بويژه آسيب‌هاي پر بسامدي مانند تصحيف، درج و سقط، تقطيع و اختصار و نقل معنا، نمونه‌هايي را ارائه کرده‌ايم. در پايان فصل نيز به آسيب‌هاي سندي پرداخته و با کمک گرفتن از دانش رجال و اصطلاح‌شناسي حديث، به ضعف و گسست‌هاي گريبانگير اسناد احاديث اشاره کرده و تفصيل بيشتر را به دانش دراية الحديث واگذار مي‌کنيم.