آسيب شناخت حديث - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ٢٦٤ - ضرب قرآن به قرآن

امام صادق عليه السلام از قول پدرش نقل مي‌کند که او فرمود: «هر که پاره‌اي از قرآن را به پاره‌اي ديگر بزند، کفر ورزيده است». ملا ‌صالح مازندراني در شرح اين حديث، دو احتمال معنايي را مطرح مي‌کند؛ ابتدا به معنايي ساده و سپس به معنايي مقبول‌تر اشاره کرده و چنين نوشته است: الأوّل: أنْ يُرادَ بِالضَّربِ، المعنَي المعروفُ؛ فإنْ كانِ مِن بابِ الإستخفافِ فَهُوَ كفرٌ جُحودٌ، وإلا فَهو كُفرُ النعمةِ وتركُ الأدبِ. الثاني: أنْ يَستعمِلَ الرأيَ في المُجمَلِ والمُؤوّلِ والمُطلقِ والعامِّ والمَجازِ والمُتشابهِ وغيرِها مِن المُعضلاتِ ويَجمَعَ بينَها بِاعتباراتٍ خياليّةٍ وَاخْتراعاتٍ وَهميةٍ ويَستنبِطَ مِنها أحكاماً يَعمَلُ بِها ويُفتِي بِها، مِن غيرِ أنْ يكونَ له مُستَنَدٌ صحيحٌ ونقلٌ صريحٌ عن أهلِ الذكرِ عليهم السلام. [١] معناي نخست، اين است که مراد از «ضربُ الشّيء بالشّيء»، معناي معروف باشد [يعني: زدنِ چيزي به چيزي ديگر]؛ که اگر از روي سبک انگاشتن قرآن باشد، کفر است و حتي بدون آن هم، ناسپاسي نعمت و بي‌ادبي است. معناي دوم، اين است که فرد در مجمل و مؤوّل و مطلق و عام و مجاز و متشابه و ديگر پيچيدگي‌ها، اعمال رأي کند و ميان آنها با اعتبارات واهي و برساخته‌هاي خيالي، جمع کند و احکامي را از آنها بر گيرد که پايه عمل و فتواي او است؛ بي آن که مستندي صحيح يا نقلي شفّاف از اهل الذّکر عليهم السلام، در دست داشته باشد. ملا ‌صالح، تفسير ابن وليد استاد شيخ صدوق را نيز نقل مي‌کند، که وي در پاسخ به پرسش صدوق، حديث را چنين تفسير کرده است: هو أن تُجيبَ الرجلُ في تفسيرِ آيةٍ بِتفسيرِ آيةٍ أخري. [٢] در پاسخ کسي در باره تفسير آيهاي، تفسير آيه ديگري را بيان کني.