تاريخ اسلام در دوران امام على(ع) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٦
هزار نفرى با تجهيزات كامل به فرماندهى صحابه رسول خدا عليه السلام همچون خُزَيْمَةِ بْنِ ثابت، ابُوقُتادَه، عمّار ياسر، قيس بن سعد، و عبدالله بن عباس پشت سر آنان درحركت بودند.
يكى از اين دسته هاتحت فرماندهى حضرت اميرمؤمنان عليه السلام بود كه پيشاپيش جنگجويان حركت مىكرد و در دو سوى حضرت، امام حسن و امام حسين عليهما السلام قرار داشتند. و در پيش روى آن حضرت فرزند ديگرش محمد بن حنفيّه، پرچم را در دست گرفته بود و عبداللَّه بن جعفر، پشت سر امام مىآمد، و فرزندان عقيل و جوانان بى هاشم امام عليه السلام را چون نگينى درميان گرفته بودند و جمعى از پيرمردان بَدْرى (مهاجر و انصار) نييز ديده مىشدند.
اميرمؤمنان عليه السلام پيش از ورود به بصره در محلى بنام «زاوِيّه» فرود آمد و چهار ركعت نماز گزارد. آنگاه صورت بر خاك نهاد و قطرات اشكش سرازير شد. سپس دستهايش را به سوى آسمان بلند كرد و گف:
«... پروردگارا! اين گروه سرپيچى كرده بر من ستم نمودند و بيعت مرا شكستند.
خداوند! تو خود خون مسلمانان را حفظ فرما.» «١» تلاش براى جلوگيرى از خونريزى هدف مهمّ اميرمؤمنان عليه السلام خاموش كردن فتنه «ناكثين» بود و نه جنگ با آنان. براى دستيابى به اين هدف و جلوگير تاريخ اسلام در دوران امام على(ع) ٨١ جنگ نهايى ص : ٨٠ ى از كشتار و خونريزى، تلاش فراوان نمود و از هر راه ممكن استفاده كرد. اينك چند نمونه از اقدامات اصلاح طلبانه امام عليه السلام:
١- پيش از ورود به بصره «صَعْصَةِ بْن صُوحان» و «عبدالله بن عباس» را جداگانه همراه با نامهاى نزد عايشه و طلحه و زبير فرستاد تا شايد بتواند با مذاكره و نصيحت، آنان را از جنگ منصرف كند. ولى آنان در مقابل نمايندگان و اندرزهاى اميرمؤمنان عليه السلام سر فرود نياوردند و جز جنگ راه ديگرى انتخاب نكردند. «٢»