تاريخ اسلام در دوران امام على(ع) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧١
١- استاندارى و مسجد و بيت المال همچنان در اختيار عثمان بن حنيف باشد.
٢- طلحه و زبير وكسان آنان آزادند در هر جاى بصره رفت و آمد كنند.
٣- هيچيك از دو طرف حقّ ايجاد مزاحمت نسبت به طرف ديگر را ندارند.
٤- اين قرار داد تا وقتى معتبر است كه على عليه السلام برسد. پس از آن مردم در انتخاب صلح يا جنگ، آزادند.
با امضاى قرداد، صلح ميان طرفين برقرار شد و عثمان بن حنيف به ياران خود دستور داد سلاح خود را كنار گذاشته، به منزلهايشان بروند. «١» مكر و پيمان شكنى سران سپاه، پس از استقرار در بصره با بزرگان قبائل تماس مىگرفتند و با وعدههايى آنان را تطميع كردند؛ از اين رو بسيارى از دنيا دوستان و رياست طلبان، دعوت آنان را اجابت كردند.
طلحه و زبير پس از محكم كردن كار خود، قرداد را نقض كردند و در يك حمله شبانه به استاندارى، عثمان را دستگير كرده، سخت شكنجه دادند؛ بدينگونه كه پس از ضرب و شتم، موهاى سر و ابروان و محاسن او را كندند، آنگاه به بيت المال حمله بدند. چهل نفر از نگهبانان محل را كشتند و بقيه را متفرّق ساختند و آنچه در خزانه بود به غارت بردند.
بدينگونه شهر توسط سربازان مهاجم، اشغال شد و مراكز حسّاس، تحت اختيار آنان درآمد. مهاجمان براى ايجاد رعب بيشتر، پنجاه نفر از دستگير شدگان را با فجيعترين وضع در برابر چشم مردم كشتند. «٢» عايشه دستور دادعثمان بن حنيف را نيز به قتل برسانند ولى يكى از زنان مانع شد و گفت: عثمان از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله بود. احترام رسول خدا صلى الله عليه و آله را حفظ كن. عايشه دستور داد او را زندانى كنند. «٣»