تاريخ اسلام در دوران امام على(ع) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٣
«آنان جمعى هستند كه حقّ را يارى نكردند و به يارى باطل هم برنخاستند.» «١» اينان عبارت بودند از: سعدبن ابى وقّاص، عبداللَّه بن عُمَر، حَسّانِ بْنِ ثابِتْ، كَعْبِ بن مالك، قُدّامَةِ بْنِ مَظْعُون، مُغِيرَةِبْنِ شُعْبَه و چند نفر ديگر. «٢» اينان براى توجيه عمل خود عذرهاى بيجايى مىتراشيدند، مثلًا به سعد وقاص وقتى پيشنهاد بيعت شد گفت: تا همه مردم بيعت نكنند من بيعت نمىكنم. «٣» آنان افرادى بودندكه مىدانستند اميرمؤمنان عليه السلام با حقّ است و حقّ با او، و از هر جهت بر ديگران برترى دارد، ولى هواهاى نفسانى و غرور آنان باعث شد از حقّ فاصله گيرند.
امير مؤمنان عليه السلام آنها را به حال خود گذاشت و مجبور به بيعت نكرد. البته آنان- بويژه سعد بن ابى وقاص و عبداللَّه بن عمر- بعدها پشيمان شدند.
امتيازات بيعت اميرمؤمنان عليه السلام بيعت اميرمؤمنان عليه السلام در روز جمعه، ٢٥ ذى الحجة، سال ٣٥ هجرى انجام گرفت و داراى امتيازاتى بودكه برخى از آنها را مىآوريم:
١- امير مؤمنان عليه السلام براى استحكام پايههاى حكومت آينده، مردم را در انتخاى رهبر آزاد گذارد و به آنان فرصت داد تا در اين مورد كاملًا بينديشند، آنگاه آگاهانه، زمامدار آينده را انتخاب كنند.
٢- بيعت اميرمؤمنان عليه السلام همگانى بود و به صورت يك پيشنهاد عمومى مطرح شد، برخلاف جريان بيعت خلفاى پيشين كه پيشنهاد بيعت در آغاز، عمومى نيود؛ بلكه بيعت ابوبكر، به قول عمر ناگهانى و بر خلاف انتظار (فَلْتَهً) انجام گرفت، و تنها از طرف دو نفر مانند عمر و ابوعبيده پيشنهاد بيعت مطرح شد.
خلافت عمر نيز بودن پيشنهاد مردم و با نصب ابوبكر انجام گرفت. خلافت عثمان نيز از